Ердоган го спасува НАТО!
Отровот може да убие еден човек, оружјето може да убие стотици луѓе, а лошата политика може да убие цела нација! Особено кога јазикот грми, а силата шепоти!
Мерсел Биљали
По пристигнувањето во Анкара, Трамп рече дека Ердоган бил причината зошто тој лично дошол на самитот на НАТО. Неговиот пречек беше исклучително импресивен, уште од небото со придружба од бројни воени авиони. Доле коњаницата од стотици коњи украсени со турски и американски знамиња. Кога човек јава коњ, тој позајмува слобода. Десетина или повеќе топовски пукања, кои многу ретко се слушаат во Турција. Трамп ја поздрави чесната чета војници со „Мерхаба Аскерлер“ (здраво војници). Турција повеќе не е земјата што 40 години ја молеше тогашната Европската заедница (сега ЕУ) да започне преговори. Трамп јавно изјави дека „членовите на ЕУ долго време не биле фер кон Турција, а сега е време ЕУ да моли од Турција да стане важна членка на ЕУ“. Регионалната и глобалната геополитика се жива материја. Таа се менува, се прилагодува, се развива, ослабува. И секогаш нè учи да не бараме светлина во темен ум.
Ердоган стана клучна фигура која може да ги приближи САД до Европа. Изненадувачки, ЕУ не беше доволно флексибилна за да го разбере личниот карактер на Трамп, па комуникацијата заврши со конфликт. А Турција има конзистентна и вешта дипломатија изградена со векови. Сега таа на голема врата се враќа на програмата Ф-35, од која беше исклучена поради купувањето на руските ракети С-400 пред неколку години. Но, брзо ја исправи таа „намерна“ грешка. Трамп сега ќе ѝ даде на Турција лиценца за производство на модерниот ракетен систем „Патриот“. Ова е исто така сигнал за Русија дека повеќе не е важен светски играч. Се чини дека Путин заборавил да се погледне во огледало за да види дека не е Брежњев.
Флексибилна улога пред и за време на самитот одигра генералниот секретар на НАТО, Марк Руте, кој направи сè за да го спаси самитот, а со него и НАТО. Поделбите во НАТО се огромни. Голем број европски земји-членки на НАТО не само што не се придружија во помагањето против иранскиот режим, туку презедоа и други рестриктивни мерки, забранувајќи ја употребата на американски воени бази на нивните територии. Шпанскиот премиер беше крајно арогантен во тоа. Оттука, Трамп пристигна на самитот во Анкара само поради Ердоган и Турција, која одигра клучна улога за време на конфликтот со Иран. Ердоган и флексибилниот Руте одиграа важна улога на самитот за Трамп да дојде лично.
Руте дури и најави дека следниот самит ќе се одржи во Тирана, што за Рама значи гума за спасување од морето протести во Албанија. По веста за следниот самит во Тирана, тој еуфорично се пофали пред бројни албански медиуми. Впрочем, тоа беше одлучено на самитот во Хаг пред две години, но се сметаше дека одлуката ќе биде повлечена поради протестите. Албанија го премина прагот од 2% (сега е на 2,17%), и за тоа нема формални пречки. Самитот во Анкара ја направи дипломатската тежина на Турција многу повидлива, служејќи не само како собир на светските лидери на големите светски сили, туку и како платформа за демонстрирање на растечкото влијание на Анкара во рамките на НАТО.
Еди Рама ги порази протестантите!
Додека протестите во Албанија броеја над сто илјади демонстранти, Рама не презеде никакви репресивни мерки, ниту ги ограничи просторно. Тие започнаа со веродостојната причина дека системот на Рама функционира автократски, но медиумската поддршка за протестите ја обезбедија луѓе кои застанаа на страната на Иран во конфликтот меѓу САД и Иран, обвинувајќи ги САД за империјално однесување. По некое време, почнаа да се појавуваат девојки и жени облечени во ориентална облека, што не беше добро прифатено од албанската јавност. Врвот на глупоста беше достигнат кога Дритан Гоџај, јавен медиумски поддржувач на Иран и Хезболах, беше избран за еден вид координатор на протестите. Од друга страна, Курти мобилизираше демонстранти од Косово и Македонија, преценувајќи се себеси, за на крајот да сфати дека неговата ѕвезда не може да свети во Тирана. Неговиот глупав популизам сè уште може да се продава само на Косово и тука, каде што уште не се сфаќа дека подобро е да се бориш за нешто отколку да живееш за ништо.
На заедничка службена фотографија организиран од турскиот протокол, албанскиот премиер Рама е сместен на првиот ред блиску до Едоган, Руте и Трамп, а Мелони, Макрон и некои други европски лидери во позадина, додека шпански премиер скоро последен. Исклучок беше германскиот премиер оти сепак Германија е голема економска сила. Да потсетиме дека на фамилјарната слика дента пред самитот, Еди Рама со супругата беше последен. Ама утредента видно авансирал. Игледа дека не се само неговите бели патики причината што Рама добил важно место во официјалната слика.
Од НАТО и Балканот има полза!
Нема сомнение дека Турција во моментов е најзаинтересирана за мир на Балканскиот полуостров во време кога Вучиќ покажува големи апетити, за кои тврди дека ги исполнува понекогаш со „милост“, а понекогаш со „сила“. Но, работите се менуваат, така што Србија, во услови на многу ослабена Русија, ќе мора да се соочи со своите скршени соништа. Сега Турција е таа што има економско и политичко влијание во регионот и нема да дозволи авантури на бројни регионални политички авантуристи. Нејзиниот министер за надворешни работи Хакан Фидан е врвен познавач и стратег на состојбите, не само на Блискиот Исток, туку и многу пошироко, вклучително и во балканскиот регион. Ова е уште поважно кога Вашингтон е на нејзина страна.
Турција е втор најголем производител на оружје во светот и 12-ти во светот по продажба на оружје. Со оддалечувањето на Европа од НАТО, нејзиното место го зазема Турција, која има силна технологија. Турција може многу да ѝ помогне и на Украина. Нејзината геополитичка позиција е важна точка помеѓу три континенти, плус Босфорот како клучна врска до Црното Море и Сомнежниот Проток (важен бродски пат за десетина европски земји). Од друга страна, Ердоган има директна врска со Путин. Турција е важен фактор за стабилизирање на Блискиот и Блискиот Исток. Турција има силна дипломатија и позитивно влијание… Иран е голем проблем… а Турција се чини дека предлага „морков и стап“ за Иран, кој изгледа има повеќе центри на моќ…
Kаква иднина?
Турција, со милион војници, долго време е голема сила на јужното крило на НАТО. Но, таа не доби награда од Европа, која ја бранеше 40 години. Франција ја игнорираше со ароганција и презир поради нејзиниот исламски елемент. Турција поврзува три континенти, а Босфорскиот теснец ѝ дава важна геополитичка позиција. Таа беше клучен фактор во решавањето на проблемот со Газа. ЕУ наскоро веројатно ќе се обиде да ја прими во членство по брза постапка, по 50 години понижувачки третман. Турција го спречи Иран да ги подели Ирак и Сирија. Фактот дека Папата ја посети, иако е исламска држава, е доказ дека таа е важна сила во светот.
За да се спротивстават на Русија, која претставува закана за евроатлантската безбедност и стабилност, како и на тековната закана од тероризам, сојузниците ќе ја исполнат својата обврска од Хаг да ги зголемат своите инвестиции во основните одбранбени потреби за повеќе од 139 милијарди долари. Тие ќе инвестираат повеќе во интегрирана воздушна и ракетна одбрана, беспилотни системи, најсовремени технологии и разузнавачки капацитети. Ова вклучува развој на интероперабилен трансатлантски облак за војување и усвојување моќни модели на вештачка интелигенција. За 2026 година, сојузниците ветуваат 70 милијарди евра во воена опрема, помош и обука за Украина и ја потврдуваат својата суверена обврска да одржат барем еквивалентни нивоа во 2027 година. Сојузниците ќе работат на тоа да се осигурат дека Иран никогаш нема да поседува нуклеарно оружје и ќе го повикаат Иран целосно да ја почитува слободата на навигација во Ормутскиот теснец. Но, во Персискиот Залив, лагите се на површината, а вистината е во длабочината. А сите се повикуваат на Господ!
Додека светот секогаш наоѓа некаво решение, ние се фаќаме за проблемот. Одамна требаше да сфатиме дека ако се сопнеме од истиот камен седум пати, не треба да го бараме проблемот во каменот. Бродовите во пристаништето се најбезбедни, но не се изградени за тоа. Ама големите пари создаваат мали луѓе.
