Листите на чекање во европското здравство се подолги. Еве каде е најлошо
Дали знаевте дека повеќе од десет проценти од пациентите во Обединетото Кралство на кои им е потребен специјалистички преглед чекаат повеќе од една година? Или дека во Словенија, чекањето за замена на колк е речиси две години, или поточно 667 дена? Овие бројки, кои илустрираат еден од најсериозните предизвици за јавното здравје во Европа, доаѓаат од извештајот “Health at a Glance 2025” на Организацијата за економска соработка и развој (ОЕЦД), објавува Euronews.
Иако ова може да бидат најдрастични примери, проблемот со долгите листи на чекање е многу пораспространет. „Одложувањето на третманот значи дека пациентите живеат со болка и тешкотии подолго отколку што е потребно, што може да доведе до полоши исходи од третманот по самата процедура“, предупредува извештајот.
Кои европски земји имаат најдолги листи на чекање, колку е сериозен проблемот на континентално ниво и точно колку долго луѓето чекаат за поединечни процедури?
Чекање за преглед кај матичен лекар
Извештајот на ОЕЦД открива долго време на чекање во здравствените сектори. Дури и за закажување кај матичен лекар или медицинска сестра, во неколку европски земји се чекало најмалку една недела во 2023 година.
Во Германија и Франција, една петтина од пациентите чекаат со недели, додека во Шведска 23% од пациентите чекаат повеќе од една недела. Во Франција и Германија, процентот е 20%, а во Велика Британија е близу 18%.
Кога ќе се вклучат оние што чекаат шест до седум дена, пропорциите стануваат уште поголеми: Шведска (30%), Франција (28%), Велика Британија (27%) и Германија (26%). Треба да се напомене дека времето на чекање низ земјите можеби не е директно споредливо поради разликите во методологијата за собирање податоци.
Години чекање за специјалист
За некои пациенти низ Европа, чекањето за специјалистички преглед повеќе од една година стана реалност. Велика Британија се издвојува особено, со 11% од пациентите што чекаат за преглед повеќе од една година. Во Франција и Германија, бројката е 2%.
Но, пократките чекања не се занемарливи. Повеќе од двајца од пет пациенти во Франција (43%) чекаат помеѓу два месеци и една година. Потоа следуваат Велика Британија со 32%, Шведска со 29% и Германија со 22% од пациентите во иста ситуација.
Месеци чекање за операција на катаракта
Слична е ситуацијата и со времето на чекање за операција на катаракта. Индикаторот го мери процентот на пациенти кои чекаат повеќе од три месеци за процедурата откако ќе бидат проценети од специјалист. Во Норвешка, четири од пет пациенти (81%) чекале подолго од три месеци во 2024 година.
Во Финска, процентот бил малку помал, на 71%. Поголемиот дел од пациентите чекале подолго од три месеци и во Велика Британија (58%), Португалија (58%) и Шпанија (53%). Полска (13%), Унгарија (17%), Шведска (22%) и Италија (27%) имале значително пониски удели.
Листите на чекање подолги отколку пред пандемијата
Од деветте европски земји за кои се достапни податоци, седум од нив имале подолго време на чекање за операција на катаракта во 2024 година во споредба со 2019 година, што укажува на трајното влијание на пандемијата COVID-19 врз здравствените системи.
Само Полска и Унгарија регистрирале пократки листи на чекање. Во Обединетото Кралство, процентот на пациенти кои чекаат повеќе од три месеци се зголемил повеќе од двојно, од 22% на 58%. Во Норвешка, процентот се зголемил од 65% на 81%.Во Словенија, времето на чекање за операција на колк е речиси две години
Средното време на чекање за замена на колк, исто така, открива загрижувачки податоци. Во Словенија, пациентите чекале во просек 667 дена во 2024 година, што е речиси две години. Во Хрватска, пациентите чекале 154 дена за истата процедура во 2024 година.
Во Полска, чекањето било повеќе од една година (343 дена), по што следуваат Унгарија (209 дена) и Обединетото Кралство (174 дена). Ова е медијаната, што значи дека половина од сите пациенти чекале подолго од овој број денови за процедурата.
„Листите на чекање за неитни услуги претставуваат значаен проблем со јавното здравје во многу системи, при што пациентите мора да чекаат недели или месеци за да пристапат до здравствена заштита“, напиша Луиџи Сицилијани од Универзитетот во Јорк во неодамнешна статија за Европскиот журнал за јавно здравје.
Зошто има толку многу разлики?
Зошто времето на чекање толку многу варира од земја до земја? Според ОЕЦД, листите на чекање генерално произлегуваат од нерамнотежа помеѓу побарувачката и понудата на здравствени услуги.
Сицилијани истакна дека големите разлики меѓу земјите произлегуваат од различните системски капацитети, одлуките за финансирање, достапноста на здравствен персонал и неможноста да се одговори на растечката побарувачка за здравствена заштита, поттикната од стареењето на населението и технолошките иновации.
Според Евростат, долгото време на чекање е исто така значајна причина за неисполнетите потреби на пациентите во итна медицинска помош.
