Официјално признат нов вид дијабетес – тип 5
Меѓународната федерација за дијабетес (IDF) минатата година официјално призна петта форма на дијабетес, по децении дебата меѓу научниците. Се проценува дека до 25 милиони луѓе, претежно во посиромашните делови од светот, страдаат од дијабетес тип 5, а IDF сега бара признание од други големи здравствени институции, вклучително и Светската здравствена организација.
Болеста за прв пат е опишана во 1955 година во Јамајка. СЗО накратко ја призна во 1980-тите, но ја отстрани од својата класификација во 1999 година бидејќи во тоа време немаше доволно докази дека станува збор за посебна форма на дијабетес.
Дијабетесот тип 5 претходно беше познат како дијабетес поврзан со неухранетост. Најчест е кај младите и недоволно исхранетите луѓе, особено во делови од Азија и Африка.
За разлика од дијабетесот тип 1, кај кој имунолошкиот систем ги напаѓа клетките што произведуваат инсулин, и тип 2, кај кој телото реагира помалку добро на инсулин, проблемот со тип 5 веројатно е поврзан со долготрајна неухранетост. Ова може да го наруши развојот на панкреасот и да ја намали неговата способност да произведува инсулин.
Студија спроведена во јужна Индија покажа дека заболените произведуваат премалку инсулин, но нивните тела сепак реагираат релативно добро на него. Тоа е она што ги разликува од повеќето луѓе со дијабетес тип 2.
Ендокринологот Мередит Хокинс со години се залага за препознавање на оваа форма на болеста. Нејзината студија од 2022 година покажа дека заболените имаат посебен метаболички профил што не се вклопува во вообичаените типови на дијабетес.
Ова е исто така важно за третманот. Стандардните дози на инсулин кај некои пациенти со тип 5 можат да предизвикаат опасни падови на шеќерот во крвта, особено во сиромашните области каде што луѓето немаат редовен пристап до храна или можност за постојано мерење на гликозата.
„Клучно е да се разбере точниот тип на дијабетес што го има пациентот за да можеме да му обезбедиме правилен третман“, рече Крег Бил од Универзитетот во Ексетер.
Хокинс предупредува дека недостатокот на официјално признавање го отежнува дијагностицирањето на болеста, нејзиното лекување и финансирањето на истражувањата. Проценките за бројот на засегнати лица затоа се сè уште неизвесни, а вистинскиот број може да биде многу висок.
Минатата година, IDF формираше посебна работна група за дијабетес тип 5, предводена од Хокинс. Нејзината задача е да развие јасни критериуми за дијагноза и третман, да воспостави меѓународен регистар на пациенти и да ги едуцира здравствените работници.
Некои истражувачи веруваат дека препознавањето на болеста трае предолго, додека други предупредуваат дека сè уште постојат големи разлики меѓу пациентите и неизвесности околу дијагнозата. Дополнителните истражувања треба да помогнат да се утврди колку е распространета болеста и кој третман е најбезбеден.
Проблемот не е ограничен само на Азија и Африка. Неухранетоста е распространета и во делови од Латинска Америка и Карибите, поради што експертите очекуваат случаи на дијабетес тип 5 да бидат откриени и во други делови од светот
