Самоопределување на Курти победи но недоволно за влада. Влезе ли Косово во политички ќорсокак
Косовскиот премиер Албин Курти ја доби изборната трка, но не и мнозинството што би му овозможило самостојно да формира стабилна влада. Неговата партија Самоопределување освои најмногу гласови на парламентарните избори, но резултатот повторно го остава Косово пред тешки преговори и неизвесен политички расплет.
Според прелиминарните резултати, Самоопределување освои околу 43 проценти од гласовите, со преброени речиси сите избирачки места. Тоа е доволно за прво место, но не и за апсолутно мнозинство во парламентот. Демократската партија на Косово освои околу 21 процент, а Демократската лига на Косово околу 18 проценти.
Курти по изборите ги повика политичките партии на разговори и соработка, порачувајќи дека во наредните недели ќе комуницира со сите политички субјекти. Неговата порака доаѓа во момент кога земјата веќе долго време е заглавена во институционална криза, без доволна политичка поддршка за стабилно функционирање на парламентот и владата.
Иако Самоопределување останува најсилна политичка сила во Косово, резултатот е послаб од претходниот изборен циклус, кога партијата на Курти имаше значително посилна позиција. Овој пат, дури и со гласовите од дијаспората што допрва треба целосно да се обработат, партијата тешко може да стигне до бројките потребни за самостојно управување.
Тоа значи дека Курти ќе мора да бара партнери, поддршка или барем политички договор што ќе овозможи формирање институции. Но, токму тоа беше најголемиот проблем во изминатиот период. Поделениот парламент не успеа да избере претседател на Собранието и нов шеф на државата, што ја турна земјата кон нови избори.
Овие избори беа трети во помалку од 18 месеци, што дополнително ја засили јавната измореност од политичката криза. Излезноста беше ниска, под 37 проценти, што покажува дека дел од граѓаните губат доверба дека изборите сами по себе можат да донесат решение.
Политичките аналитичари предупредуваат дека резултатот не мора да значи крај на кризата. Напротив, Косово може повторно да влезе во период на долги преговори, условувања и блокади, доколку партиите не покажат подготвеност за компромис.
Аналитичарот Артан Мухаџири оцени дека засега нема јасни индикации дека политичката сцена е подготвена за големи промени. Според него, Курти има две опции: да се обиде да владее со многу тесна и кревка поддршка или да направи поголеми компромиси со опозицијата.
Политичкиот ќорсокак не е само внатрешен проблем за Косово. Земјата се стреми кон членство во Европската Унија, но Брисел со години инсистира на стабилни институции, функционален парламент и капацитет за спроведување реформи.
Долгата политичка блокада веќе ги одложува реформите и пристапот до европски средства. Од Европската Унија повторно доаѓаат пораки дека косовските политички сили мора да најдат начин да обезбедат институционална стабилност и да ја вратат земјата на реформски пат.
Дополнителен товар остануваат и односите со Србија. Курти и Самоопределување имаат цврст став дека Косово не треба да прави нови отстапки кон Белград, додека дијалогот меѓу двете страни и натаму е еден од клучните услови за европската перспектива.
Изборниот резултат му дава на Курти политичка предност, но не и комотна власт. Косово повторно е во ситуација во која победникот мора да преговара, опозицијата има простор да условува, а институциите зависат од тоа дали партиите ќе успеат да излезат од логиката на блокада.
Затоа овие избори не ја затворија кризата, туку само ја отворија следната фаза. Прашањето сега не е само кој освои најмногу гласови, туку дали Косово конечно ќе добие функционални институции или повторно ќе остане заробено во политички ќорсокак.
