Страдањето и ние
Дали раните заздравуваат и стануваат приказни, или нè прават „книжници, фарисеи и лицемери“ како во познатата одломка на Евангелието по Матеј (23:13 Тешко вам, книжници и фарисеи, лицемери! зашто го затворате царството небесно пред луѓето; бидејќи ни вие не влегувате, ниту им дозволувате на оние што сакаат да влезат да влезат). Не е чудо што Пјер Паоло Пазолини, воден токму од Евангелието по Матеј го има направено најмоќниот десекрализиран филм поврзан со библискиот текст, и каде токму оваа фраза Guai a voi, scribi e farisei ipocriti! одекнува во крикот на правда за човештвото.
Изгледаме како нормални луѓе — ги правиме секојдневните рутини, се смееме, сме уморни по работа, одиме на вечери. Но стануваме сè погрди и погрди, кожата ни станува поцврста и посува… Нашето тело и ум — ние — не можеме да ја поднесеме нормализацијата на насилството, смртта и толку многу лаги секој ден.
Нашиот идентитет веќе е разнишан од интензитетот на информациите и медиумските влијанија од секаков вид — и е отруен од насилство и смрт на неподнослив начин и во неподнослива количина.
Гледајќи го спектаклот на смртта под бомбардирање и интимноста на локалните смртни случаи и страдање, под тежината на таа геополитичка насилност — ние едноставно стануваме изгубени души, ја губиме нашата човечност пред екранот во кој гледаме.
Заморот од насилството не е само „замор“. Тој навлегува под кожата. Не е човечки да се гледа смртта на толку многу деца — тоа те менува засекогаш. Преживувањето на сето ова не е опција. Полека влегуваш во таа крвава река, твојот живот се менува.
Претпоставувам дека се бориме — живеејќи во некаква чудна состојба помеѓу надежта дека сето ова ќе исчезне како вчерашен кошмар и дека ќе си го вратиме „нормалниот живот“ како порано, и од друга страна очајот и стравот дека сето „тоа“ станува наша судбина, почнувајќи од сега. Страв дека сме дел од историјата на ништото. Дека веќе нема историја од која може да се учи, затоа што станала чернобилски пејзаж, напуштен вечно и непоправлив. Не само таму некаде каде паѓаат бомбите, туку и во нас, под нашите кожи и во нашите очи. Овие рани не можат да зараснат во нас и по нашата кожа. Стануваме луѓето за кои Чарлс Буковски вели дека ги гледа како одат под своите дневни рутини, незабележувајќи дека се умрени пред смртта.
Тој мирис „на напалмот сабајле“ паднат е врз нас, во нашите ноздри е (тоа му се допаѓаше на Роберт Дувал во „Апокалипса сега“). Сега тој е постојано тука.
Човек не може да остане нормален во присуство, дури и да е само медиумско, на толку смрт на примероците од својот вид – луѓето. Тоа не е хумано, не е возможно да се сведочи губењето на елементарната хуманост во причинувaњето на тие злосторства и во дополнителните злосторства на нашето нечинење ништо во врска со тоа. Нашата беспомошност не може да нè заштити од одговорноста која не разјадува, а која ја одбиваме со разни образложенија.
Свесни сме дека останавме и без последната алатка од колонијална западна епистема за некаква помош преку хуманитарното меѓународно право на неразвиениот свет, на оние што страдаат таму во нивните бесмислени војни. Најразурнувачките војни им ги носиме ние и ние го разоривме меѓународното право кое ‘као’ им помагаше троа. Тоа ни ја прави мачнината дефинитивна и безизлезна.
Меѓународната политика и меѓународното право во неа отсекогаш имале двојни стандарди и неконзистентност. Тоа е факт на хуманитарниот живот. Тоа го знаеле стотиците хуманитарни работници во кризните жаришта. Но вопреки тоа тие биле таму и се бореле за животите на жртвите, доставувале храна и вода, оперирале 24 часа. И имале една вродена на професијата пристојност и скромност на која сум им се восхитувал. Го почитувале т.н. хуманитарен императив: обврска да се помага и биде на лице место на страдањето на луѓето и секогаш се соочувале со двојните стандарди на политиката која повлекувала линија на учество/неучество, поддршка или напуштање.
Но сега драги мои, сè станува ПЕПЕЛ. После Украина, Газа, Иран, Либан и Судан, меѓународното право и хуманитарното меѓународно право служат за правење шеги. Хуманитарните работници, лекарите ги убиваат на лице место, болниците ги дигаат во воздух, новинарите ги убиваат целејќи ги токму нив, деца и жени, цивили во несфатливи геноцидни разурнувања. Тоа е тој изгубен свет.
Но мене не ми е тема сега одговорноста на развиениот свет, кој со еден неверојатен повампирен колонијализам посеа смрт и разори пола земјина топка – туку за микро/локалните, субјективни, свесни и потсвесни осветување на живеењето со смртта на другите (не онаа филозофска, Хајдегеровската фрленост на ту-бивствувањето кон смртта како онтолошка ситуација).
Оваа сведочена смрт ја причинуваат луѓето за кои сме гласале, нашите политички монструозни примероци. Но не е тоа повторно целта и прашањето. Прашањето е дали ние остануваме истите соочени со неподносливото. Соочени со онаа зјапната тишина на преживеаниот ужас која ја имаа преживеаните од концлогорите кога ги прашуваат како било таму, како преживеале.
Неможност да се говори за неопишливото човеково страдање, кога е ставен во позиција на не-човек, на потрошно добро, нешто што треба да се истреби.
Прашањето на сите прашања опфаќа како после оваа ера на регресија: религија наместо разум, пад на образованието и критичко мислење, никој не зборувa повеќе за човечки права туку за геноциди ваму и таму, како после толку умирања да се мисли и пишува. Дали сме повторно во ситуацијата на Теодор Адорно кога вели дека после Аушвиц не може да се пишува поезија повеќе. Се соочуваме со изгубен свет. И ние сме сами во него. Го заменуваме животниот оптимизам со темна надеж, надеж во очај без оптимизам (Иглтон, Зупанчич).
Љубомир Д. Фрчкоски
