Зошто САД ја нападнаа Венецуела и го заробија Мадуро? Сè што треба да знаете за тензиите што тлеат со децении
Соединетите Американски Држави (САД) денес извршија воени напади на неколку локации во Венецуела, вклучувајќи го и главниот град Каракас. Експлозии беа пријавени во воени бази како што се аеродромот Фуерте Тиун и Ла Карлота, како и во други области. Претседателот Доналд Трамп објави на својата платформа Truth Social дека американските сили извршиле „голем напад“ и ги заробиле венецуелскиот претседател Николас Мадуро и неговата сопруга и ги извеле од земјата. Ова беше опишано како „брилијантна операција“ во која учествувале специјални сили, според извештаите во Њујорк Тајмс и Си-Би-Ес њуз.
Акцијата означува кулминација на месеци ескалација на тензиите. Од август 2025 година, САД распоредија значителни воени сили во Карибите, вклучувајќи го носачот на авиони УСС Џералд Р. Форд, воени бродови и специјални сили. Десетици бродови обвинети за трговија со дрога се уништени досега, а во декември 2025 година беше извршен напад со беспилотни летала врз пристанишен објект во Венецуела, првиот познат директен напад на територијата на земјата, според Си-Ен-Ен.
За да ги разбереме причините, треба да се вратиме во историскиот контекст. Откако Уго Чавез дојде на власт во 1999 година, а подоцна и Мадуро, Венецуела се приближи кон Русија, Кина и Иран, додека САД го обвинуваат режимот за корупција, кршење на човековите права и вмешаност во трговијата со дрога. САД не го признаваат Мадуро за легитимен претседател од 2019 година, поддржувајќи ја опозицијата. Санкциите врз нафтата, главниот извозен производ на Венецуела, доведоа до економска криза и масовна емиграција.
Официјалните причини што ги дава администрацијата на Трамп се тројни. Прво, борбата против дрогата: Венецуела е обвинета дека е база на Картел де лос Солес и бандата Трен де Арагва, кои се прогласени за терористички организации. САД тврдат дека режимот го штити шверцот на кокаин во САД. Второ, безбедносната закана: Поддршката на Мадуро за герилски групи и сојузите со непријателски држави го загрозуваат регионот. Трето, хуманитарни причини: Нападот беше претставен како начин за ослободување на народот од диктатурата, особено по спорните избори во 2024 година. Венецуелската влада го осуди ова како „сериозна воена агресија“ и обид за запленување на ресурси, според изјавите на министерот за одбрана Владимир Падрин Лопез.
Сепак, аналитичарите укажуваат на подлабоки мотиви. Венецуела има најголеми резерви на нафта во светот, а Мадуро направи отстапки кон Русија и Кина. Нападот им овозможува на САД да ги ослабат ривалите и да обезбедат пристап до ресурсите, во согласност со нивната политика „Америка на прво место“. Експертите го споредуваат ова со интервенциите во Панама или Ирак, предупредувајќи на ризикот од продолжен конфликт. Според CNN и Reuters, ескалацијата започнала со запленување на танкери и напади врз бродови, преминувајќи во директни напади..
Професорот Дејан Михаиловиќ од Технолошкиот институт Монтереј во Мексико Сити неодамна ја анализираше моменталната состојба во Венецуела и односот на САД со земјата. Според него, претседателот Трамп сака Венецуела да биде „земја која ќе биде покорна и апсолутно под контрола на Вашингтон, во политичко-дипломатска, трговска, финансиска смисла, а најмногу во однос на природното богатство на Венецуела, а тоа се нејзините нафтени резерви“.
Потоа Михаиловиќ потсети дека Венецуела е земјата со најголеми докажани нафтени резерви од околу 300 милијарди барели, што ја става во првите пет земји во светот во овој поглед, заедно со Иран, Ирак, Саудиска Арабија и Канада.
„Билатералниот проблем меѓу Вашингтон и Каракас започна со доаѓањето на власт на Уго Чавез и сè што се случи потоа“, истакнува професорот. Тој објасни дека Венецуела со децении е „трн во окото на Вашингтон“ поради нејзината суверена надворешна политика и инсистирањето на нови форми на регионална интеграција.
„Венецуела отсекогаш се залагала за мир во светот и одлучно била против каква било воена интервенција што ги заобиколува меѓународните институции, особено Советот за безбедност“, рече Михаиловиќ.
Извор: 4news.mk
