Кои се најголемите губитници од војната на Блискиот Исток? На земјите им се заканува рецесија, а на компаниите пропаст

Нова

Војната со Иран за само неколку недели сериозно ја потресе светската економија, предизвикувајќи пораст на цените и забавување на економскиот раст низ целата планета.

Иако последиците ги чувствуваат сите земји, тие не се подеднакво погодени – земјите што зависат од увоз на енергија, посиромашните економии и земјите без големи резерви страдаат најмногу, пишува DW.

Според Меѓународниот монетарен фонд (ММФ), нарушувањата влијаат на целиот глобален систем, од енергија до индустрија и производство на храна.

Енергетски шок и Азија под притисок

Главниот проблем е прекинот на снабдувањето со енергија. Војната доведе до историски прекин на пазарот на нафта, додека глобалното снабдување со течен гас се намали за околу 20 проценти.

„Последиците од фактичкото затворање на Ормуската Теснина особено силно ги погодија азиските земји, бидејќи до 90 проценти од увозот на нафта и гас доаѓа од Персискиот Залив“, според германската агенција GTAI.

Поради ова, Јужна и Југоисточна Азија веќе се соочуваат со растечки цени на енергијата и проблеми со снабдувањето. Владите се обидуваат да го ублажат ударот со ослободување на резерви и субвенции.

Засега, Кина се држи подобро, бидејќи има развиено енергетски врски со Русија и големи резерви, па затоа е помалку зависна од транспортот со танкери.

Синџирите на снабдување се распрснуваат

Војната, исто така, ги наруши глобалните синџири на снабдување. Танкерите и контејнерските бродови се пренасочуваат, а воздушниот сообраќај низ Персискиот Залив е ограничен. Ова ги зголемува трошоците и го продолжува времето на испорака.

Индустријата за чипови е особено изложена на ризик. Доколку има проблем со производството во Азија, последиците ќе се прелеат на целиот свет, бидејќи полупроводниците се клучни за автомобилите, електрониката и вештачката интелигенција.

„Околу 90 проценти од модерните чипови се произведуваат во Тајван“, предупредува експерт од PwC.

Без гас од Катар, Тајван би можел да ја ограничи потрошувачката на енергија, што дополнително би го погодило производството.

Влијание врз храната и ѓубривата

Прекините, исто така, влијаеја на производството на храна. Трговијата со ѓубрива, како и клучните суровини како што е сулфурот, во голема мера зависат од Ормуската Теснина.

Цените на минералните ѓубрива веќе се зголемија за 30 до 40 проценти.

„Европа со години речиси и да не увезува ѓубрива од конфликтните региони“, наведува Индустриската асоцијација на земјоделци, но предупредува дека зголемувањето на цените на бензинот би можело да го направи и европското производство поскапо.

Најголемиот товар го носат сиромашните земји, каде што храната сочинува до 36 проценти од потрошувачката, па затоа зголемувањето на цените директно влијае на стандардот на населението.

Војната излегува од контрола, Трамп го губи трпението и очајно бара излез: Откриено е како соработниците го измамиле за Иран

Слаб раст, но нема колапс

И покрај кризата, Организацијата за економска соработка и развој (ОЕЦД) проценува дека глобалниот раст во 2026 година ќе биде околу 2,9 проценти, со мало закрепнување во 2027 година.

Инфлацијата, сепак, ќе биде повисока од очекуваното – околу четири проценти во земјите од Г20.

За САД се предвидува раст од околу два процента, Еврозоната би можела да порасне само за 0,8 проценти, додека Кина ќе забави, но ќе остане релативно стабилна.

Заливот пред рецесија, Германија слабее

Најголемиот удар би можел да ги погоди земјите од Персискиот Залив, кои би можеле да влезат во рецесија. Проценките укажуваат на пад на економската активност од 0,2 проценти, што е значително влошување во споредба со претходните прогнози.

Германската економија исто така слабее – се очекува раст од само 0,6 проценти оваа година, со зголемување на инфлацијата.

Истражувањето на Институтот Ифо покажува дека девет од десет германски компании очекуваат негативни последици од војната.

„Резултатите јасно покажуваат дека економските последици од војната со Иран се веќе видливи и би можеле дополнително да се интензивираат преку различни канали“, рече Клаус Волрабе.

„Колку подолго трае неизвесноста, толку поголеми ќе бидат економските проблеми за компаниите.“

Заклучокот на аналитичарите е јасен: војната не е само регионален конфликт, туку и глобален економски шок чии последици ќе се чувствуваат со години.