Што сега кога Израел го одби планот од 15 точки на Трамп за Газа?

Ал Џезира – Доха

Израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху го одби планот од 15 точки на претседателот на Соединетите Американски Држави, Доналд Трамп, за Газа, велејќи дека израелските сили нема да се повлечат додека Хамас не биде „вистински разоружан“.

„Израел го одбива документот од 15 точки“, рече тој на седница на кабинетот, нагласувајќи дека Хамас мора да се откаже од целото свое оружје пред какво било повлекување.

Трамп на крајот од минатиот месец објави пробив во прекинот на огнот под водство на САД, велејќи дека Хамас и другите вооружени групи во Газа прифатиле етапен план според кој тие ќе го предадат оружјето на ново палестинско управно тело, а Израел ќе почне да ги повлекува трупите паралелно со разоружувањето.

Нетанјаху, под притисок од својата десничарска база пред изборите, очигледно го заостри ставот по неколку дена зголемена критика кон планот.

Значи, што содржи планот од 15 точки на Трамп и зошто Израел го одби?

Што е планот од 15 точки на Трамп?

На 30 јули, Одборот за мир под водство на САД предложи патоказ од 15 точки за Газа, во кој детално се опишува етапна, условна рамка за разоружување и реконструкција во воено разорената крајбрежна енклава.

Планот наложува Хамас да се разоружа во замена за целосно израелско воено повлекување и преносот на управувањето врз независен Палестински национален комитет, поддржан од меѓународни безбедносни сили.

Одборот за мир, создаден од Трамп во октомври, со него како доживотен претседател, е предводен од американската влада. Резолуцијата 2803 на Советот за безбедност на Обединетите нации (СБ на ОН) го назначува како тело одговорно за надзор над мировниот план за Газа.

Трамп рече дека договорот ќе се спроведува етапно, при што израелските сили ќе се повлекуваат додека напредува процесот на разоружување. И покрај рамката, остануваат значителни предизвици, бидејќи Хамас го условува своето почитување со прекин на геноцидните дејства на Израел. Член на преговарачката делегација на Хамас минатиот месец за „Ал Џазира“ изјави дека спроведувањето на договорот од страна на групата ќе зависи од тоа дали Израел ќе ги исполни своите обврски.

Сепак, Одборот за мир претходно оваа недела соопшти дека израелското повлекување од Газа ќе се случи дури откако разоружувањето на Хамас ќе биде целосно завршено.

Израел уби повеќе од 73.300 Палестинци во Газа откако започна геноцидната војна во октомври 2023 година. А откако се согласи на „прекинот на огнот“ со Хамас посредуван од САД во октомври 2025 година, продолжи да изведува напади врз Газа, убивајќи повеќе од 1.200 Палестинци, според Министерството за здравство во Газа.

Што рече Нетанјаху кога го одби договорот?

Израелската армија „нема да изврши никакво повлекување додека Хамас не биде вистински разоружан и ќе продолжи да ги спречува заканите против нашите сили и нашите граѓани“, рече израелскиот премиер.

Нетанјаху додаде дека Израел разговара со Вашингтон за својата загриженост во врска со планот.

„Тие имаат идеи; некои од нив се прифатливи за нас, а некои не се, и ние знаеме како да застанеме цврсто на овие прашања“, рече тој.

Израелскиот лидер, за кого се очекува да се соочи со тешки национални избори во октомври оваа година — при што последователните анкети покажуваат дека е на пат да загуби — рече дека Хамас мора да се откаже од целото свое оружје.

„Зборуваме за вистинско разоружување, а не за фиктивно разоружување“, рече Нетанјаху.

Нур Одех од „Ал Џазира“, известувајќи од окупираниот Западен Брег, изјави дека дискусиите околу планот од 15 точки, вклучувајќи го разоружувањето на Хамас и евентуалното израелско повлекување, „се крајно контроверзни за десничарската влада предводена од Нетанјаху“.

„Се чини дека Нетанјаху, во пресрет на изборите, го притисна копчето за ресетирање, велејќи дека ништо од тоа нема да се случи под негов надзор“, рече таа.

„Ова е крајно проблематично за Одборот за мир и за медијаторите кои со месеци се обидуваат да најдат начин да го спроведат разоружувањето на Хамас и да го натераат Израел да се обврзе на етапно повлекување од Газа.“

Како реагираа Палестинците?

Хани Махмуд од „Ал Џазира“, известувајќи од Градот Газа, истакна дека повеќето луѓе во воено разорената крајбрежна енклава „очекуваа“ Израел да го одбие предлогот.

„Единствената загриженост што луѓето ја имаат во моментов е тоа што ова се претвора во поголема неизвесност“, извести тој, додавајќи дека планот „требаше да обезбеди повеќе структура и рамка“.

„Има важни елементи што беа дел од планот во однос на безбедноста: израелското повлекување од областа што ја окупираше во последните години низ Газа, позната како ‘Жолтата линија’, разоружувањето на Хамас, како и влезот на меѓународните стабилизациски сили. Сега, целосното одбивање го доведува во сериозно прашање редоследот и чекорите за тоа да се заврши. Тоа се претвора во немање јасен крај на непријателствата и војната.“

Политичкиот аналитичар и поранешен советник на палестинскиот преговарачки тим, Хавиер Абу Еид, вели дека Одборот за мир и Резолуцијата 2803 на Советот за безбедност на ОН беа прифатени кон крајот на минатата година затоа што во тоа време се тврдеше дека тие се единствениот начин да се стави крај на израелскиот геноцид во Газа.

„Но беше многу јасно уште од самиот почеток дека планот од 20 точки на претседателот Трамп и планот од 15 точки за разоружување и спроведување што следеше беа повеќе за задоволување на израелските интереси отколку за палестинското право на самоопределување“, за „Ал Џазира“ изјави тој.

„Правдата за Палестинците е нешто за што никој не зборува. Значи, секако, ова останува позиција“, рече тој, додавајќи дека е малку веројатно Трамп да биде задоволен од одбивањето на Нетанјаху.

„Но во исто време, Трамп никогаш дури и не се преправал дека ќе притисне какви било мерки за одговорност кон Нетанјаху за прекршување дури и на нивните сопствени договори“, рече аналитичарот.

Што велат експертите?

Израелскиот аналитичар Дан Пери изјави дека потегот на Нетанјаху против предложениот план за Газа е „во спротивност со она што луѓето во Израел генерално би го сакале, доколку правилно разберат што се случува“.

„Немам наивност во врска со Хамас. Но дури и ако постои идеја за декларативен договор за разоружување, тоа е нешто што треба јасно да се поздрави“, за „Ал Џазира“ изјави Пери, поранешен шеф на новинската агенција Асошиејтед прес за Европа, Африка и Блискиот Исток.

„Постојано слушам за компромис меѓу израелските безбедносни барања и очигледните потреби на палестинскиот народ, потребата да се ублажи и поправи хуманитарната катастрофа во Газа, но тие не се во спротивност.“

Голем дел од израелското општество ја поддржа војната против Газа по нападот на 7 октомври врз јужен Израел, како и војната против Либан и Иран.

Алон Пинкас, поранешен израелски дипломат, вели дека Нетанјаху има потреба од „вечна војна“.

„Ова израелско одбивање на планот за Газа… треба да се гледа целосно во контекст на претстојните израелски избори на 27 октомври“, за „Ал Џазира“ рече тој.

Пинкас оцени дека Нетанјаху направил „пресметка дека ова е без ризик“, дека „наводно може да го предизвика Трамп бидејќи Трамп не се грижи доволно, поради редоследот, бидејќи Хамас сè уште не се разоружал, бидејќи може да се извлече“.

„И сето ова е за вечната војна и изборите“, заклучи тој.