Маѓар најави испорака на Груевски и Зиобро

Новиот унгарски премиер Петер Маѓар најави дека Унгарија ќе престане да биде засолниште за политичари бегалци, меѓу кои и Никола Груевски, Збигњев Зиобро и Марчин Романовски.

Кога интелектуалците во Унгарија го опишуваа системот на соборениот премиер Виктор Орбан како „мафијашки“, странските набљудувачи честопати слушаа со скептицизам. Но, во текот на изминатите шеснаесет години, имаше постојано моменти кога ова беше само по себе очигледно. Еден таков момент беше бегството на поранешниот македонски премиер  Никола Груевски  во Унгарија во ноември 2018 година.

Кратко пред Груевски, пријател на Виктор Орбан,  да започне со издржување на затворска казна за корупција, тој избега во Албанија. Оттаму, како што откри истрагата на Дојче Веле во тоа време, унгарските дипломати го прошверцувале нелегално преку Црна Гора и Србија во тајна операција во Унгарија, каде што веднаш му бил доделен политички азил – во земја каде што, поради строгата миграциска политика на Орбан, бегалците инаку практично немале шанси да добијат заштитен статус.

„Не сме депонија за криминалци“

Сега, идната влада на Унгарија сака да се ослободи од нив. Уште во јануари 2026 година, кога стана јавно дека на Зиобро му е даден азил во Унгарија, Петер Маѓар, победникот на парламентарните избори на 12 април 2026 година, и неговата партија Тиса изјавија: „Унгарија нема да биде засолниште за странски криминалци“. Маѓар сега очигледно има намера да го исполни ова ветување.

Во понеделникот попладне (13 април 2026 година), за време на меѓународна прес-конференција, Маѓар одговори на прашање од полската телевизиска станица ТВН, наведувајќи дека неговата влада ќе ги екстрадира Романовски и Зиобро во Полска. „Предлагам да престанат да одат во Икеа и да престанат да купуваат мебел, бидејќи нема да бидат тука долго“, рече Маѓар. „Унгарија не е депонија за меѓународно барани криминалци. Ќе најдеме начин да ги екстрадираме во Полска, ако веќе не заминале“. Маѓар, исто така, експлицитно и по име го спомена и поранешниот македонски премиер Никола Груевски.

Бегство во САД?

И во Полска и во  Северна Македонија,  изјавата на Маѓар веднаш стана главна тема во медиумите – и меѓу политичарите. Полскиот премиер Доналд Туск изјави за случаите Романовски и Зиобро: „Се надевам дека ќе можам да им кажам на овие двајца господа: Добредојдовте во Полска“. Тој додаде дека веќе разговарал за ова со Маѓар пред изборите.

Во интервју за телевизискиот канал Полсат њуз во вторникот (14 април 2026 година), Зиобро рече дека секогаш е подготвен „да се бори за вистината“, дури и „од затворска ќелија“. Политичарот остави отворено дали и кога ќе ја напушти Унгарија. Романовски во изјава рече: „Нема да ѝ помогнам на владата на Туск; нема да ги откријам моите планови или мојата нова адреса“.

Според полските медиуми, Соединетите Американски Држави се најверојатната дестинација за двајцата политичари, бидејќи партијата Закон и правда, на која и двајцата припаѓаат, одржува блиски врски со движењето МАГА. Иако пасошите на Зиобро и Романовски биле конфискувани во Полска, тие можеби добиле таканаречен женевски пасош, патен пасош за бегалци, во Унгарија.

Брзо санирање на односите

За идната влада на Петер Маѓар,  екстрадицијата на Романовски и Зиобро во Полска би била чин со висока симболична вредност – и политички безризичен ПР-пуч. Маѓар сака брзо да ги поправи билатералните односи уништени од Орбан и се надева на силна поддршка од Полска во Брисел за да ги обезбеди замрзнатите милијарди од ЕУ, кои се од витално значење за економијата на Унгарија, која се соочува со тешкотии. Првото патување на Маѓар во странство како премиер затоа ќе биде во Полска.

Обратно, новите владетели во Унгарија играат важна улога и за владата на Полска, бидејќи десничарскиот популистички претседател Карол Навроцки е пријател на Орбан, саботирал многу од реформските проекти на владата на Туск и се насочил кон враќањето на десничарските популисти на власт.

Каде е Груевски?

Во Северна Македонија, најавата на Маѓар за екстрадиција на Груевски предизвика политичка бура. Премиерот Христијан Мицкоски, кој го наследи Груевски на чело на десничарската конзервативна партија ВМРО-ДМПНЕ, изјави дека неговиот претходник ќе мора да оди во затвор ако се врати во земјата. Груевски, кој беше премиер од 2006 до 2016 година, беше осуден за корупција и осуден на девет години затвор. „Доколку Никола Груевски се појави во Македонија и има правно обврзувачка пресуда против него, тој ќе биде уапсен од безбедносните сили и префрлен на отслужување на казната“, рече Мицкоски во вторник (14 април 2026 година).

Мицкоски и Груевски некогаш беа партиски сојузници – но нивниот однос е затегнат со години. Уште во 2023 година, се шпекулираше дека тогашната социјалдемократска влада постигнала договор со Груевски во врска со неговото враќање во Северна Македонија, со цел да ја ослабне лидерската позиција на Мицкоски во тогашната опозициска партија ВМРО-ДМПНЕ во пресрет на парламентарните избори во 2024 година.

Сепак, овој договор на крајот пропадна, бидејќи владата не можеше да обезбеди законска амнестија за Никола Груевски. Сега, шефот на македонските социјалдемократи (СДСМ), Венко Филипче, исто така изјави дека тие би ја поздравиле екстрадицијата на Никола Груевски.

Нема никаква изјава од самиот Груевски. Неговото моментално место на живеење е непознато, бидејќи тој живее исклучително дискретен живот. Последен пат бил виден во октомври 2024 година во ресторан во центарот на Будимпешта.