Од високи цени до недостиг на гориво: Три сценарија за летната сезона на патувања во Европа

Политико

Дури и ако војната на Блискиот Исток заврши утре, европските авиокомпании и патници се подготвуваат за турбулентно лето.

Цените на авионските билети ќе останат високи, а профитот на авиокомпаниите е под притисок, бидејќи континуираните прекини во испораката на гориво од земјите од Заливот преку Ормуската Теснина ги зголемуваат трошоците и го зголемуваат ризикот од недостиг токму кога започнува шпицот на сезоната на патувања.

ЕУ не произведува доволно гориво за авиони за да ја задоволи домашната побарувачка; нејзиниот капацитет за рафинирање може да покрие најмногу 70 проценти од потребите на авиокомпаниите. Секое продолжено прекинување на сообраќајот на танкери низ теснецот би можело да ги натера авиокомпаниите да се борат за снабдување.

Колку ќе биде сериозно влијанието ќе зависи од тоа колку брзо ќе се врати во нормала превозот низ теснината.

Политико разгледа три можни сценарија.

Подобро: Војната завршува, теснината повторно се отвора

Брзото завршување на војната и повторното отворање на Ормската Теснина нема да ја реши кризата со гориво за авиони преку ноќ, бидејќи на танкерите ќе им треба повеќе од еден месец за да стигнат до Европа од Заливот.

Вили Волш, генерален директор на Меѓународното здружение за воздушен транспорт (ИАТА), предупреди претходно овој месец дека дури и во такво сценарио, „сè уште ќе бидат потребни месеци за да се вратиме таму каде што треба да биде снабдувањето“. Недостатокот на снабдување со гориво за авиони значи дека цените на билетите веројатно ќе останат високи во текот на летото.

Сепак, брзото решавање на конфликтот би можело да избегне широко распространети откажувања на летови или политички мерки за ограничување на побарувачката за патувања, рече Џорџ Шо, виш аналитичар за нафта во консултантската компанија за енергетика „Кплер“ (Kpler).

Фредерик Дело, потпретседател за Европа во Меѓународната федерација на здруженија на контролори на летање и коавтор на неодамнешниот извештај за ова прашање, предупреди дека дури и во ова најдобро сценарио, „Европа веројатно ќе доживее зголемени цени на горивата во текот на летото“, иако блокот ќе биде поштеден од големи недостатоци на гориво на аеродромите.

„Но, ако ова продолжи уште неколку недели, нема да биде прашање на цена; ќе биде прашање на снабдување“, рече тој.

Лошо: Делумно повторно отворање, нееднаква понуда

Најверојатниот исход, според многу експерти, е делумно решавање на конфликтот до почетокот на летото, со продолжување на превозот повремено.

Во такво сценарио, цените на млазното гориво би останале високи, а понудата би била неизвесна, што значи дека „летовите со слаби перформанси (може да бидат) откажани, а некои аеродроми (може да се соочат) со периодични ограничувања на горивото“, напиша Дело во анализа.

Летовите за одмор на долги релации и помалку популарните регионални линии најверојатно ќе бидат први на блокот што се намалува, се вели во документот.

Поради високите цени на билетите, „луѓето почнуваат да размислуваат за возење до своите одмори или… можеби ќе се врати одморот“, рече Ендру Чарлтон, управен директор на консултантската куќа „Ејвиејшн Адвокаси“ (Aviation Advocacy).

Во такво сценарио, тој рече дека авиокомпаниите може да намалат повеќе кратки регионални летови, но попрофитабилните подолги линии што ги опслужуваат помалку авиокомпании веројатно би биле безбедни.

„Ризикот со кој се соочуваат патниците всушност е цената, што значи доплати за гориво, помалку намалени цени на билети и намалена фреквенција на маргиналните рути“, рече Марина Ефтимиу, професорка по воздухопловство на Универзитетот во Даблин.

Луфтханза веќе изјави дека ќе укине 20.000 летови во наредните месеци за да ја намали потрошувачката на гориво, и не е единствената.

Авиокомпаниите, исто така, изјавија дека зголемувањето на цените ќе се пренесе на потрошувачите. „Ние сме обврзани да го сториме тоа, бидејќи во спротивно едноставно ќе банкротираме за неколку месеци“, рече Себастијан Жистум, виш потпретседател на Ер Франс-КЛМ, на неодамнешен настан во Европскиот парламент.

Шефот на Меѓународната агенција за енергија, Фатих Бирол, претходно овој месец предупреди дека Европа би можела да остане без гориво за авиони до почетокот на јуни.

Аеродромите се исто така во проблеми.

„Аеродромите се фатени во средина тука“, рече Чарлтон. „Тие се сопственици на горивото, но не го купуваат… Ако немаат гориво, тогаш авиокомпаниите нема да летаат до нив. И тоа е очигледно голем проблем.“

Најлошо: Војната продолжува

Доколку прекинот на поморскиот сообраќај низ Ормутскиот теснец продолжи во текот на летото, „европските залихи (на гориво) за авиони ризикуваат да ги надминат оперативните минимуми“, предупреди Кплер.

Во тој момент, одговорот на пазарот на гориво за авиони би се префрлил на „целосно рационирање на побарувачката“.

Според Ефтимиу, „доколку ова ескалира уште повеќе, недостигот (на гориво) за авионот А1 може целосно да го промени пејзажот кон рационирање на горивото (во Европа и Азија) каде што имаме голема зависност од нафтата од Блискиот Исток“, рече таа.

„Сепак, целиот сектор е изложен, а ова е материјално полошо од нормалниот скок на цената на нафтата, бидејќи станува збор за два проблема одеднаш: цената и физичката понуда“, додаде таа.

Иако Европската комисија го отфрли најкатастрофалното сценарио за недостиг на гориво за авиони што ги погодува аеродромите на ЕУ, таа сè уште подготвува планови за непредвидени ситуации.

Комесарот за транспорт Апостолос Цицикостас во вторникот предупреди дека земјите можеби ќе мора да ги споделат своите резерви на гориво за итни случаи доколку се појават недостатоци.

Дело предупреди и за ефектите на прелевање низ пошироката авијациска индустрија.

Доколку откажувањата надминат 10 проценти од нормалното ниво на сообраќај, не само што давателите на услуги за контрола на воздушниот сообраќај ќе се соочат со намалување на приходите бидејќи ќе летаат помалку летови, туку и авиокомпаниите ќе мора да ги надоместат загубите, завршувајќи „двојно казнети“.

Дело, исто така, рече дека нискобуџетните превозници би можеле да бидат особено изложени, бидејќи „се потпираат на голема искористеност на авионите, густи распореди и побарувачка чувствителна на цените“.

„Широкиот шок за гориво го ослабува токму тој модел“, додаде тој.