Кој ќе го наследи Доналд Трамп кај републиканците?

Борис Георгиевски

Републиканците во САД по изборниот пораз се расправаат за иднината на партијата: кој ќе го наследи Доналд Трамп и дали ќе продолжат по курсот на МАГА?

По тешкиот пораз на среднорочните избори, меѓу американските републиканци се разгорува дебатата за иднината на партијата и за периодот по Доналд Трамп. Во анализата на германскиот јавен сервис АРД се издвојуваат различните струи во партијата, меѓусебните обвинувања за поразот и прашањето кој би можел да го преземе водството кај републиканците.

Оној што веќе нема што да загуби, критикува најгласно. Том Тилис, на пример: по дванаесет години како сенатор од Северна Каролина, тој е пред политичко пензионирање. Но, неговиот назначен наследник, лично избран од американскиот претседател Доналд Трамп, претрпе пораз на изборите за Конгресот, а сенаторското место им припадна на демократите.

За тоа се виновни исклучиво луѓето на Трамп во Вашингтон, вели Тилис во интервју за Си-Ен-Ен, два дена по изборите. Американците, вели Тилис, се попустливи кога некој ќе ја признае својата грешка и ќе објасни што ќе направи поинаку. Но, оној што „на глупоста додава уште повеќе глупост, токму тоа и ќе го добие“.

„Фаталната грешка“ на војната против Иран

За тоа која грешка точно ги чинеше републиканците мнозинство сега се води спор во партијата. За влијателното крило „Америка на прво место“ во Републиканската партија, војната против Иран, со сите нејзини последици врз цените на горивото и државниот буџет, се смета за политичката „фатална грешка“ во вториот мандат на Трамп.

Од американскиот воен ангажман на Блискиот Исток корист имал пред сè Израел, но не и самите Соединети Американски Држави, критикуваат републиканци како конгресменот Томас Маси. И неговите денови во Конгресот веќе се изброени. Токму затоа сега уште поостро го напаѓа американскиот секретар за одбрана Пит Хегсет. Во име на противниците на војната во својата партија, Маси дури бара покренување постапка за импичмент против Хегсет.

Трамп не сака ни да чуе за тоа. Запрашан за можната постапка во Конгресот, Трамп рече дека неговиот министер врши „многу добра работа“. Тој дури смета дека Хегсет би можел да го преземе сенаторското место во Конгресот што наскоро ќе се ослободи во сојузната држава Тенеси, каде што живее. Но, и таму републиканците претрпеа загуби на последните избори, па засега на југот нема голем интерес за кадровски предлози од главниот град.

Речиси ниту еден републиканец повеќе не го брани курсот на претседателот ниту во економската политика. Републиканските кандидати Сузан Колинс во Мејн и Мајк Роџерс во Мичиген уште за време на изборната кампања се дистанцираа од царините на Трамп. Сепак, и двајцата ги загубија своите трки за Сенатот.

Кој пат ќе го изберат републиканците?

Остра критика доаѓа и од Тексас, со кој во иднина ќе управуваат демократите. Сенаторот во заминување Џон Корнин, во авторски текст за „Волстрит журнал“, агресивната царинска политика на Трамп ја нарекува „клучна грешка за која нема оправдување“.

А последниот преостанат републикански сенатор од Тексас, Тед Круз, во видеопорака бара Републиканската партија целосно да се престрои по неодамнешниот „удар в задник“: како „вистинска работничка партија“ и застапник на слободниот пазар.

Но, пред да почне со обновата, партијата прво мора да го реши својот централен конфликт: Колку Републиканската партија треба да се оддалечи од Трамп и неговото движење МАГА и во која насока? Уште повеќе надесно, како што бара конгресменот Грег Стјуб од Флорида?

Владата на Трамп не исполнила многу од ветувањата дадени на крајно десното, културно-конзервативно крило на партијата поради погрешна обѕирност кон умерените членови, критикува Стјуб во интервју за десноконзервативниот телевизиски канал „Њузмакс“.

Поранешниот републикански гувернер на Њу Џерси, Крис Кристи, го бара токму спротивното. Тој ја поврзува дебатата за идниот курс со кадровското прашање: ерата на Трамп е завршена, а неговиот потпретседател Џеј Ди Венс, за кого се зборува како за можен наследник, ниту е соодветен партиски лидер ниту има шанси да стане претседател во 2028 година.

Како што произлегува од анализата на АРД, расправата меѓу републиканците одамна не се сведува само на причините за изборниот пораз. Станува збор и за борба околу идниот курс на партијата и за тоа кој ќе го дефинира периодот по Трамп. Анализата на грешките, меѓусебните обвинувања и сопствените кандидатски говори притоа тешко можат да се разграничат.