Германците го објавија воениот пат на Александар Вучиќ во Сараево. Што правел на Еврејските гробишта?

Самиот Вучиќ се фалеше со својот воен пат низ Босна и Херцеговина. Германскиот весник „Франкфуртер алгемајне цајтунг“ го остава отворено прашањето дали тој самиот е виновен за воени злосторства – кога тие се случуваа онаму каде што тој секогаш беше на позиција

Во статијата „Снајперисти на eврејските гробишта“, објавена во викенд изданието на „Франкфуртер алгемајне цајтунг“ (ФАЦ), се наведува дека Александар Вучиќ, како млад волонтер, „служел на злосторничката политика во Сараево“, пренесува Дојче веле.

Авторот Михаел Мартенс го започнува својот обемен текст со историјата на еврејската заедница во Сараево, која беше речиси целосно уништена во холокаустот. Историскиот преглед е збогатен со цитати од нобеловецот Иво Андриќ – Мартенс е добар познавач на неговата работа и автор на биографијата на Андриќ. Потоа ги опишува трагите што ги оставила војната во 1990-те врз еврејските гробишта. Потоа следува краток извештај за опсадата на Сараево, во која загинаа повеќе од 11.000 луѓе.

„Едно од местата на опсадата беа Еврејските гробишта во Сараево. Повисоките делови од гробиштата, сместени на рид, беа под контрола на српските напаѓачи. Оттаму, снајперистите го држеа градот на нишан. Британскиот генерал Мајкл Роуз, кој извесно време командуваше со мировните сили на ОН во Сараево, изјави пред Хашкиот трибунал дека Еврејските гробишта постојано претставуваа опасна почетна точка за гранатирање и снајперски оган во градот. Градската болница во населбата Маријин Двор, на дното на Сараевската котлина, исто така беше цел од позиции на гробиштата. Хирург вработен во таа болница сведочеше пред судот дека пациентите и медицинскиот персонал постојано биле ранувани од снајперски оган што доаѓал од правец на Еврејските гробишта“.

Потоа Мартенс го носи протагонистот, кој всушност е главната тема на текстот – Александар Вучиќ – на сцената на вестите: „Човек кој, како млад доброволец, бил присутен на тоа место, барем некое време, во средината на злосторничките настани на Еврејските гробишта во Сараево, подоцна ќе стане познат и моќен – денешниот претседател на Србија, Александар Вучиќ. Не беа неговите противници или критичари тие што го објавија овој непријатен детаљ од неговата биографија. Тој самиот зборуваше за тоа во неколку интервјуа во 1990-те, и тоа со гордост.

Овие интервјуа беа објавени во весници кои одамна престанаа да се објавуваат и кои оставија многу малку траги на интернет. Затоа многу од изјавите на Вучиќ во кои се фалеше со своето учество како воен доброволец не стигнаа од печатената ера до дигиталната сегашност и останаа релативно непознати. Сепак, секој што ќе ги истражи фондовите на Националната библиотека на Србија во Белград ќе најде бројни траги во хартиените архиви“, објавува Дојче веле.

Потоа, текстот ги презентира резултатите од упорното истражување на авторот на архивски материјал од аналогната ера – цитати од изјави на Александар Вучиќ од неговиот радикалистички период. Портретот на Александар Вучиќ објавен во август 1994 година од страна на српскиот илустриран неделник „Дуга“ послужил како основа за следната проценка на авторот: „Во 1994 година, Вучиќ веќе беше познат како политичар во подем во Српската радикална партија, предводена од паравоениот водач Воислав Шешељ, за која се претпоставува дека е основана или барем делумно контролирана од српската служба за државна безбедност“. Авторот го прераскажува написот од „Дуга“ и забележува дека новинарот забележал „воени трофеи“ како висат на ѕидовите во собата на родителите на Вучиќ, без да објасни точно што се тие. Потоа следува изјава на Александар Вучиќ: „Кога започна војната во Босна, отидов во српско Сараево и се пријавив како доброволец“. Тој објаснува дека отишол во Сараево „да го брани српството“. Покрај тоа, текстот открива и каде бил првпат распореден младиот доброволец Вучиќ: „Вучиќ изјави за списанието ‘Дуга’ во 1994 година дека ‘бил на Еврејските гробишта некое време’ пред да оди во Пале“.

Потоа, германскиот текст наведува отворени прашања: „Од интервјуто на Вучиќ не е јасно што точно правел на Еврејските гробишта во Сараево. Дали и тој пукал на градот? Дали и тој убивал цивили? Која била неговата улога? Сепак, сигурно е дека нема веродостојни докази за тврдењето што циркулира во јавноста во последните месеци – дека Вучиќ наводно водел богати странци кои, како „викенд снајперисти“, плаќале да пукаат во цивили во Сараево, првенствено жени и деца, од српски позиции. Но, ваквите сензационалистички приказни не се ни потребни за да се заклучи дека идниот претседател на Србија, како млад воен доброволец, се ставил во служба на длабоко злосторничка политика“.

„Вучиќ и во други прилики зборуваше дека целосно ја поддржувал оваа политика, вклучително и во специјално издание на списанието ‘Велика Србија’, гласило на Српската радикална партија, објавено во септември 1997 година. Во тоа време, тој веќе беше генерален секретар на партијата“.

Следува изјавата на Вучиќ од изданието на „Велика Србија“ отпечатено во 50.000 примероци: „Во тој навистина кризен период за нашиот народ, се најдов во дилема што ги мачеше многумина, особено помладите, а која беше решена со мојот четириесетдневен престој како доброволец во Сараево“.

Германскиот весник „Франкфуртер алгемајне цајтунг“ наведува дека Вучиќ во истото интервју од 1997 година рекол и дека „поминал вкупно осум месеци во областите на Босна под контрола на босанските Срби, од кои ‘два месеци на бојното поле’“. Следува уште една негова изјава: „Ако мислите дека се залагав за Хрватите или муслиманите – не, и не ми паѓа на памет да се срамам од тоа“.

Авторот додава дека Вучиќ истовремено ги нагласува наводните српски права врз делови од државната територија на Босна и Херцеговина и Хрватска, но и повикува на трпение додека не се променат политичките околности во светот.

Во последниот дел од текстот, Мартенс пишува: „Денес, Вучиќ зборува поинаку. Во својата политичка реторика, тој го прифати Дејтонскиот договор и го почитува територијалниот интегритет на Босна и Херцеговина. Сепак, во медиумите блиски до Вучиќ, сè уште постои ревизионистички тон – токму оној што го најави уште во 1997 година“.

Во текстот се наведува дека Вучиќ, зборувајќи за Хрватска и Босна и Херцеговина, во 1997 година рекол: „Кога нашата партија ќе дојде на власт во Србија, секој ден ќе потсетуваме дека овие територии се наша вековна земја“. На самиот крај, авторот прашува: „Што значат ваквите зборови денес? САД, кои пред три децении беа клучен фактор за запирање на војните на Балканот, во меѓувреме се повлекоа од регионот или дури им даваат поддршка на тврдокорните националисти. Европските земји не успеаја да го пополнат тој вакуум. Српскиот ветеран од Еврејските гробишта во Сараево внимателно ги следи овие случувања“.

Михаел Мартенс потсетува дека Александар Вучиќ имаше својот остар напад врз Дејтонскиот мировен договор уште во 1995 година кога напиша: „На крајот, Србите ќе ги кренат главите и ќе ги вратат своите земји. Само треба да почекаме уште малку“. А текстот завршува со прашањето: „Дали на тоа чекање му се ближи крајот?“, пренесува Дојче веле. (Превод: Независен)