Христо Христов: Можен е чесен дијалог помеѓу Бугарија и С. Македонија, но ако го водат вистински луѓе. Завршувале светски војни, и недоразбирањата ќе завршат

И во Северна Македонија прават сè што е можно автентичниот глас на семејството Делчеви да не се слуша. Прават сè што е можно да нè маргинализираат, но ние сме живи и немаме намера да умираме, изјави за бугарски Факти Христо Христов, внук на Гоце Делчев.

– Г-дине Христов, како директен потомок на семејството Делчеви, која е најважната семејна приказна или спомен за Гоце Делчев што се пренесува низ генерациите?

– Не давајте го народот курбан! Некој од народот те раѓа, некој од народот те погребува. Преку народот си жив, преку него твоето постоење има смисла – и во добри, и во тешки времиња. Чувај го!

– Во последните години темата за личноста и идентитетот на Гоце Делчев повторно предизвикува политички тензии помеѓу Софија и Скопје. Според Вас, зошто историјата продолжува да биде поле на конфликт?

– Затоа што не се излекувани старите југословенски патологии. Изградија погрешни теоретски образложенија за постоењето на сопствена држава и не сакаат да се разделат со старите и компромитирани кадри. Таму и онака се два пајтона луѓе – нема ни толку.

– Сте изјавиле дека „Гоце Делчев самиот се определувал како Бугарин“. Сметате ли дека историските факти намерно се менуваат од политички причини?

– Да, апсолутно. Сегашната политичка „елита“ се потпира само на изградениот страв дека некој сака да им земе нешто или директно да ги уништи. Поради овој страв луѓето се затвораат и не зборуваат. Нивните пишувања на социјалните мрежи се анонимни. Директен дијалог се избегнува по секоја цена. Исплашеното население гласа за истите политички структури. Секој што доаѓа на власт зема нови меѓународни заеми – плаќа камати на каматите на уште постарите камати – не се стигнува до исплата на реалниот долг. Стигнуваат до момент во кој и сè уште неродените ќе треба да отплаќаат заеми. Младите бегаат, а останатите во државата сè повеќе зависат од нечија милостина.

– Како човек од семејството Делчеви, како го прифаќате фактот дека личноста на Гоце Делчев често се користи за политички цели и во Бугарија, и во Северна Македонија?

– Неизбежно е користењето на личноста на Гоце Делчев за политички цели. Тој е незаобиколен фактор и секој сака да го има на своја страна. Затоа и во Северна Македонија прават сè што е можно автентичниот глас на семејството Делчеви да не се слуша. Прават сè што е можно да нè маргинализираат, но ние сме живи и немаме намера да умираме.

– Во едно од вашите интервјуа ја споредувате работата на „скопските историчари“ со лекарска грешка. Што според Вас е најопасно во менувањето на историската меморија?

– Исто како и кај лекарите: погрешната дијагноза не води кон излекување, туку кон влошување на здравјето. Долгиот недостаток на соодветни лекари може да доведе и до најлош крај. Резултатот од менувањето на историската меморија може да се види и денес во Скопје: замена на повеќевековна архитектура. И така со архитектурата, и така со литературата, и така со музиката, и така насекаде… Демек се будиш наутро, а гледаш некакви фигури како да продолжуваш да бладаш… А треба да работиш… Резултатот?

– Сметате ли дека денешните генерации во Бугарија доволно добро го познаваат делото на Гоце Делчев, или тој постепено останува само име од учебниците?

– Како и секоја фигура, и Гоце постепено тоне во свеста на луѓето. Тоа е нормално, а ние од фондацијата „Гоце Делчев“ правиме сè што можеме генерациите да го паметат Гоце. Нека паметат еден добар човек, за кого слободата е највисок идеал.

– Вие сте и музичар, и диригент. Помага ли културата повеќе од политиката за зачувување на историската меморија и врските помеѓу луѓето од двете страни на границата?

– Културата во сите нејзини форми е можна кога не ѝ пречат политичарите. Културата е меката моќ на секое интелигентно владеење. Не случајно најдобрите достигнувања на дипломатијата секогаш се обвиткани во културни форми.

– Како гледате на односите помеѓу Бугарија и Северна Македонија денес – можен ли е чесен дијалог на историски теми без говор на омраза?

– На мои 63 години не сум видел полоши односи помеѓу Бугарија и Северна Македонија. Се разбира дека е можен чесен дијалог, ако има нормални луѓе. Откако завршувале светски војни, значи и недоразбирањата ќе завршат. Потребни се вистинските луѓе.

– Ако Гоце Делчев можеше да го види Балканот денес, како според Вас би го оценил она што се случува помеѓу народите за чие ослободување и обединување се борел?

– Со гадење. Потребни се вистинските луѓе кои ќе ги преземат вистинските чекори. Народите на Балканот заслужуваат подобар живот.