Србија станува еден од најблиските сојузници на Израел во Европа, а Белград добива пристап до воена технологија
Израел во последните години сè посилно гради односи со Србија, а оваа врска особено се зајакна за време на војната на Блискиот Исток, пишува „Џерузалем пост“.
Во време кога односите на Израел со некои европски земји се оптоварени со војната во Газа и јавниот притисок, Белград се покажа како еден од најважните партнери на Ерусалим во Европа.
Овој однос не е едноставен бидејќи Србија истовремено одржува блиски историски врски со Русија и се обидува да балансира помеѓу Западот, Кина и сопствените регионални интереси. Сепак, соработката меѓу Израел и Србија видливо се зголеми во последните години, особено во воениот и безбедносниот сектор.
Во март, специјалната известувачка на ОН, Франческа Албанезе, ги критикуваше српските власти во Белград затоа што, како што рече, тие „бесрамно“ соработуваат со Израел и му испраќаат воена опрема.
Според „Балкан инсајт“ и „Хаарец“, израелските претставници контактирале со своите српски колеги веќе на 8 октомври, денот по нападот на Хамас врз Израел. Тие побарале муниција, а Србија брзо реагирала. Дозволата за извоз беше издадена во рок од четири дена, по што пратката се упати кон израелската воздухопловна база Неватим во близина на Бершеба.
Испораката продолжи дури и по почетокот на израелската копнена офанзива во Газа. До средината на 2024 година, Србија извезуваше муниција во вредност од 16,3 милиони евра во Израел. За споредба, во текот на целата 2023 година до октомври, вкупниот извоз на српско оружје во Израел изнесуваше 540.000 евра.
Во февруари 2024 година, израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху јавно му се заблагодари на српскиот претседател Александар Вучиќ за неговата „непоколеблива поддршка на Србија, и со зборови и со дела“ и го нарече „вистински пријател на Израел“.
Вредноста на извозот на српско оружје во Израел продолжи да расте. Во 2025 година се зголеми за 140 проценти и достигна 114 милиони евра, а во таа година беа регистрирани 38 српски товарни летови со муниција во Израел.
Израел со соработката со Србија покажува дека сака да го прошири кругот на добавувачи и да ја намали зависноста од една голема сила.
За возврат, Србија добива пристап до израелска воена технологија. Договорот со израелската компанија „Елбит Системс“, вреден 1,6 милијарди долари, е клучен. Петгодишниот договор вклучува производство на извидувачки и борбени беспилотни летала во Србија, развој на подвижна муниција, прецизни артилериски ракети со долг дострел и системи за електронско војување.
Србија претходно купи ракетни системи ПУЛС и беспилотни летала за надзор и борбени беспилотни летала „Хермес 900“ од „Елбит“. Белград и Ерусалим, исто така, потпишаа договор во 2026 година за полесна размена на разузнавачки и одбранбени податоци.
За Србија, соработката со Израел има пошироко геополитичко значење. Русија традиционално е важен добавувач на оружје, а во последниве години Кина презеде значајна улога во воздушната одбрана и беспилотните летала. Врските со Израел, но и со Франција, му помагаат на Белград да ја балансира таа зависност.
Србија е важна и за Израел како земја на копнениот пат помеѓу Југоисточна Европа и остатокот од континентот. Во контекст на новите трговски патишта, особено коридорот Индија-Блискиот Исток-Европа, Белград би можел да игра важна логистичка улога.
Овој развој го следат и регионалните ривали. Турција, која исто така има амбиции на Балканот, ги зајакнува одбранбените односи со Хрватска, Албанија и Косово, што предизвикува загриженост во Србија.
