Пиењето кафе и чај може да го заштити мозокот од деменција: големо истражување

Луѓето кои пијат неколку чаеви или кафе дневно имаат помал ризик од деменција и малку подобри когнитивни перформанси од оние кои ги избегнуваат пијалaците, велат истражувачите.

Здравствените картони на повеќе од 130.000 луѓе покажаа дека во текот на 40 години, оние кои рутински пиеле две до три шолји кафе со кофеин или една до две шолји чај со кофеин дневно имале 15-20 отсто помал ризик од деменција од оние кои не пиеле.

Лицата кои пиеле кафе со кофеин, исто така, пријавиле малку помал когнитивен пад од оние кои се одлучиле за кафе без кофеин и постигнале подобри резултати на некои објективни тестови за функцијата на мозокот, според извештај објавен во Journal of the American Medical Association.

Наодите сугерираат дека редовното пиење чај и кафе е добро за мозокот, но истражувањето не може да го докаже тоа, бидејќи оние кои пијат кофеин може да бидат помалку склони кон деменција од други причини. Слична врска би се појавила ако оние со послаб сон, кои се чини дека имаат поголем ризик од когнитивен пад, се воздржат од кофеин за да се наспијат подобро.

„Самата наша студија не може да докаже каузалност, но според нашите сознанија, тоа е најдобриот доказ досега што го разгледува внесот на кафе и чај и когнитивното здравје, и е во согласност со веродостојната биологија“, рече водечкиот автор, Ју Жанг, кој студира нутритивна епидемиологија на Универзитетот Харвард.

Кафето и чајот содржат кофеин и полифеноли кои можат да заштитат од стареење на мозокот со подобрување на васкуларното здравје и намалување на воспалението и оксидативниот стрес, каде што штетните атоми и молекули наречени слободни радикали ги оштетуваат клетките и ткивата. Супстанциите во пијалоците би можеле да дејствуваат и со подобрување на метаболичкото здравје. Кофеинот, на пример, е поврзан со пониски стапки на дијабетес тип 2, познат фактор на ризик за деменција.

Истражувачите анализирале евиденција на 131.821 волонтери запишани во две големи студии за јавно здравје во САД, студијата за здравје на медицинските сестри и студијата за следење на здравствените професионалци. И двете направиле повторени проценки на исхраната на учесниците, дијагнозите на деменција, секој когнитивен пад што го доживеале и резултатите на објективните когнитивни тестови до 43 години.

Генерално, мажите и жените кои пиеле најмногу кафе со кофеин имале 18 отсто помал ризик од деменција во споредба со оние кои пиеле малку или воопшто не пиеле, со слични резултати забележани за чајот. Ефектот се чинеше дека се стабилизира на две до три шолји кафе со кофеин или една до две шолји чај со кофеин. Не е пронајдена врска помеѓу кафето без кофеин и деменцијата.

Потребни се понатамошни истражувања за да се потврди дали двата пијалоци всушност го штитат мозокот. Златните стандардни испитувања кои случајно ги распределуваат луѓето да пијат пијалоци со кофеин или без кофеин со децении пред да проверат разлики во дијагнозите на деменција се во голема мера непрактични. Сепак, студиите би можеле да истражат дали пијалоците предизвикуваат биолошки промени поврзани со функцијата на мозокот, што би можело да се забележи при скенирања или други тестови, рече Жанг.

Навид Сатар, професор по кардиометаболна медицина на Универзитетот во Глазгов, рече дека добивањето јасност нема да биде лесно, не само затоа што кофеинот може да има добри и лоши ефекти врз мозокот.

Чајот и кафето содржат антиоксиданси кои можат да бидат корисни, а зголемувањето на кофеинот може да ги мотивира луѓето да работат, учат и вежбаат. Кај некои луѓе, кофеинот го зголемува крвниот притисок, што е значаен двигател на деменција. „Кофеинот прави мноштво работи, некои можат да бидат корисни, некои можат да бидат штетни, а нето ефектот никогаш не може да се процени сè додека не се направи рандомизирано испитување“, рече Сатар.

Истражувачите веруваат дека околу половина од случаите на деменција во светот можат да се спречат или одложат со справување со фактори како што се дебелината, пушењето, прекумерната консумација на алкохол, губењето на слухот и високиот крвен притисок.

Немојте да мислите на кафето или чајот како на магичен штит“, изјави Жанг за „Гардијан“. „Би рекол дека одржувањето здрав начин на живот, редовното вежбање, балансираната исхрана и добриот сон се важни за подобро здравје на мозокот“.