Само 20,6 отсто од отпадните води се пречистуваат во Македонија

Македонија и натаму се соочува со сериозен предизвик во управувањето со отпадните води. Иако во текот на 2025 година биле испуштени повеќе од три милијарди кубни метри отпадни води, низ процес на пречистување поминала само една петтина од нив. Во услови на сè почести предупредувања за глобален недостиг на вода, овие податоци отвораат прашања за заштитата на водните ресурси и одржливото користење на овој стратешки природен ресурс.

Според најновите податоци на Државниот завод за статистика, од вкупно 3.046 милиони кубни метри отпадни води испуштени во 2025 година, пречистени биле само 629 милиони кубни метри, односно 20,6 отсто од вкупната количина.

Податоците покажуваат дека деловните субјекти во земјата во 2025 година зафатиле 6.067 милиони кубни метри вода, што претставува намалување од 11,3 отсто во споредба со претходната година. Вкупната потрошувачка на вода достигнала 3.096 милиони кубни метри, додека речиси исто количество завршило како отпадна вода.

Најголем потрошувач на вода останува енергетскиот сектор. Дејностите поврзани со снабдување со електрична енергија, гас, пареа и климатизација учествуваат со 99 отсто од вкупно зафатената вода во државата. Истовремено, овој сектор е и најголем извор на отпадни води, со над 3 милијарди кубни метри испуштена вода, од кои само дел биле пречистени.

Кај останатите стопански дејности бројките се значително пониски. Преработувачката индустрија испуштила 14 милиони кубни метри отпадни води, од кои пречистени биле два милиони кубни метри. Рударството испуштило два милиони кубни метри и во целост ги пречистило.

Земјоделството испуштило два милиони кубни метри отпадни води без евидентирано пречистување. Снабдувањето со вода и управувањето со отпад испуштило четири милиони кубни метри, а градежништвото — два милиони кубни метри отпадни води, исто така без регистрирани процеси на пречистување.

Овие податоци доаѓаат во време кога водата сè повеќе се третира како едно од најважните економски, безбедносни и климатски прашања на 21. век. Доколку нафтата беше двигател на геополитичките процеси во минатиот век, водата денес станува ресурс што директно влијае врз економската стабилност, земјоделството, индустријата и здравјето на населението.

Глобалните проценки предупредуваат дека до 2030 година побарувачката за свежа вода може да ја надмине понудата за дури 40 отсто. Климатските промени дополнително го зголемуваат притисокот врз водните ресурси преку почести суши, екстремни врнежи и загадување на природните извори.

Истовремено, водата станува сè поважен ресурс и за современата економија. Производството на полупроводници бара огромни количини ултрачиста вода, а центрите за податоци и развојот на вештачката интелигенција трошат сè повеќе вода за ладење и функционирање. Земјоделството, пак, останува најголемиот глобален потрошувач на вода, што значи дека секоја водна криза лесно може да прерасне во криза на производство на храна и раст на цените.

Во такви услови, ниското ниво на пречистување на отпадните води во Македонија отвора прашања за инвестициите во пречистителни станици, индустриската одговорност, контролата на загадувањето и долгорочното управување со водните ресурси.

Податоците за 2025 година покажуваат дека државата користи огромни количини вода, но пречистува само мал дел од она што го испушта назад во природата. Тоа претставува предизвик не само за животната средина, туку и за јавното здравје, економијата, енергетиката и земјоделството.

Во време кога светот предупредува на недостиг од вода, Македонија не може да си дозволи овој ресурс да го третира како неисцрпен. Особено кога најголемиот дел од отпадните води и натаму завршуваат во животната средина без соодветен третман.

Зашто, за разлика од многу други ресурси, за водата нема вистинска замена, објави Скопје1.мк