САД тајно преговараат за Гренланд

Соединетите Американски Држави одржуваат редовни разговори со Данска за проширување на своето воено присуство на Гренланд, објави Би-Би-Си, повикувајќи се на неколку службеници запознаени со овие доверливи разговори. Според нивните тврдења, разговорите значително напреднале во последните неколку месеци.

Американските официјални лица сакаат да отворат три нови бази на југот од оваа територија, која функционира како полуавтономен дел од Данска. Со овој потег, Вашингтон се обидува да ја смири дипломатската криза што избувна кога претседателот Доналд Трамп се закани дека ќе го преземе Гренланд со сила. Уште во јануари, Трамп рече дека САД треба да го „поседнат“ Гренланд за да спречат Русија или Кина да го преземат, додавајќи дека тоа може да се направи на „лесниот“ или „тешкиот“ начин.

Трамповиот метод „лесен или тежок“ и тајните разговори

Белата куќа потврди дека администрацијата одржува разговори на високо ниво со Гренланд и Данска, но одби да навлезе во детали за самите преговори. Сепак, функционер на Белата куќа изјави за Би-Би-Си дека Вашингтон е многу оптимист и верува дека преговорите одат во вистинската насока. Данска претходно покажа подготвеност да разговара за дополнителни американски воени објекти, што беше потврдено од нејзиното Министерство за надворешни работи: „Постои активен дипломатски канал со Соединетите Американски Држави, но во овој момент нема да дадеме повеќе детали“.

Извори запознаени со преговорите велат дека американските претставници изнесоа предлог според кој три нови воени бази официјално би биле прогласени за суверена територија на САД. Базите би биле лоцирани на самиот југ од Гренланд, а нивната примарна задача би била да ги следат руските и кинеските поморски активности во таканаречената „дупка ГИУК“ – стратешки важен морски премин во Северниот Атлантик што се протега помеѓу Гренланд, Исланд и Велика Британија.

Мониторинг на Русија и Кина во срцето на Атлантикот

Иако сè уште не е постигнат формален договор, а конечниот број на бази може да се промени, една од нив веројатно ќе биде лоцирана во Нарсарсуак. Тоа е местото на поранешна американска воена база која веќе има мал аеродром. Аналитичарите за Би-Би-Си истакнуваат дека други објекти веројатно ќе бидат изградени на места со постоечка инфраструктура, како што се пристаништа или аеродромски писти, бидејќи тоа драстично би ги намалило трошоците за изградба.

Интересно е што американските претставници дури и не ја споменаа опцијата за преземање на Гренланд со сила за време на преговорите, што Данска и НАТО претходно јавно го отфрлија како неприфатливо. И покрај заканите на Трамп, двете земји активно работат на постигнување договор во последните месеци. Овие разговори се доверени на мала работна група во Вашингтон, која успеа да постигне значителен напредок подалеку од рефлекторите, додека остатокот од администрацијата е целосно апсорбиран во војната во Иран.

Професионалци во сенка додека Трамп се заканува со инвазија

Оваа чувствителна дипломатска операција ја води Мајкл Нидам, висок функционер на Стејт департментот. Неговата задача е да изготви договор што ќе ги задоволи амбициите на Трамп, но исто така ќе ги почитува „црвените линии“ на Данска за заштита на границите. Извори блиски до преговорите велат дека Нидам „го води патот“ на терен и дека зад сцената администрацијата многу професионално пристапува кон целиот проблем.

Преговарачките тимови се состанаа најмалку пет пати од средината на јануари. Нидхам обично е придружуван од еден или двајца претставници од Стејт департментот или Советот за национална безбедност, додека од другата страна на масата се данскиот амбасадор Јеспер Молер Серенсен и Јакоб Исбосетсен, врвниот дипломат на Гренланд во Вашингтон. Од друга страна, специјалниот пратеник на Трамп за Гренланд, републиканскиот гувернер на Луизијана Џеф Ландри, воопшто не учествува во процесот. Извори наведуваат дека Ландри требало само да биде „фан“ на идејата за покажување на американската сила, но никогаш не се појавил на самите состаноци.

Воениот вакуум што се крие во Москва и Пекинг

Соединетите Американски Држави моментално имаат само една база во Гренланд – Питуфик на северозапад од островот. Таа служи за рано откривање на ракети во системот NORAD, но не е опремена за поморски надзор. Тоа е огромен пад од ерата на Студената војна, кога САД имаа дури 17 воени инсталации на островот. Некои експерти за безбедност на Арктикот изјавија за Би-Би-Си дека Вашингтон можел да ги турка своите интереси напред без очигледно да ги навредува своите сојузници во НАТО. „Зошто да се заканува инвазија кога сè може да се постигне преку едноставни преговори?“ прашува поранешен висок функционер на Пентагон.

Други ја фалат соработката, предупредувајќи дека секој вакуум што го оставиле САД и нивните сојузници веднаш ќе биде пополнет од Кина и Русија. Преговорниците сега се обидуваат да најдат компромис во рамките на безбедносниот договор од 1951 година. Пактот им дава на САД широки овластувања да ги прошират воените операции, под услов Данска да одобри. Историски гледано, Данска отсекогаш ги поддржувала американските трупи на островот и никогаш не го отфрлила нивното барање за проширување. Иако интересот на Трамп за Гренланд датира од неговиот прв мандат, заканите од оваа година предизвикаа криза што ги разоткри тензиите во рамките на НАТО. (Nezavisen.mk)