Митот за аполитичниот универзитет: Образование, моќ и лагата за неутралност
Во време на војна, повторен глобален пораст на авторитаризмот и ескалирачки напад врз високото образование, јазикот на „институционална неутралност“ се појавува не како заштита на академскиот интегритет, туку како едно од најефикасните идеолошки оружја во кампањата за деполитизација на универзитетот.

По нападот на Хамас врз Израел на 7 октомври, геноцидното уништување на Газа и враќањето на Доналд Трамп на претседателската функција, универзитетите се најдоа под силен притисок да ја покажат својата „рамнотежа“ со повлекување од политичкиот ангажман.
Она што следеше не е принципиелна одбрана на интелектуалната независност, туку тивко усогласување со моќта, бидејќи институциите брзаат да усвојат политики што им забрануваат да заземаат ставови за политички и етички прашања што се сметаат за надворешни во однос на нивните „основни функции“.
Извештаите сугерираат дека повеќе од 150 универзитети прифатиле вакви мерки, додека предлози како што е „Договорот за високо образование“ на администрацијата на Трамп се закануваат да ја направат институционалната неутралност услов за федерално финансирање. Под овие услови, неутралноста повеќе не е апстрактен идеал; таа брзо станува инструмент на принуда.
Апелот за неутралност, се разбира, не е нов. Својата легитимност ја црпи од Извештајот на Калвен од 1967 година, во кој е познато дека „универзитетот е дом и спонзор на критичарите; тој самиот не е критичар“. Сепак, оваа формулација е фикција што се урива под историски и политички надзор: што може да стои надвор од конфликтите што се дел поширокото општество. Во реалноста, не постои димензија на високото образование што не е веќе политичка.
Универзитетите постојано донесуваат одлуки за тоа кое знаење е важно, чии гласови се важни, кои истории се зачувани и кои форми на несогласување се толерираат или казнуваат. Ова не се неутрални акти; тие се структурирани од моќ, обликувани од идеологија и вградени во поголеми борби за значењето и насоката на јавниот живот.
Она што го храни јазикот на неутралност, тогаш, не е отстранување на политиката од универзитетот, туку нејзино прикривање. Поточно, тој функционира како форма на политичка алиби, дозволувајќи им на институциите да се одречат од сопствените средства дури и кога се вклучуваат во длабоко политички практики, дисциплинирајќи го студентскиот протест, санкционирајќи го факултетот за несогласување, а во некои случаи, соработувајќи со државната власт на начини што ги загрозуваат оние што ја оспоруваат неправдата.
Во сегашната политичка клима, овој став доби особено загрижувачка форма. Додека универзитетите како што се Колумбија, Нортвестерн и Браун се движат кон задоволување на барањата на сè поагресивната десничарска агенда, неутралноста почнува да наликува на капитулацијата. Таа служи за нормализирање на поширок проект насочен кон чистење на високото образование од неистомислечки гласови и негово преобразување во место на идеолошки комформитет.
На пофундаментално ниво, тврдењето дека универзитетите можат да бидат аполитични не е ниту наивно ниту невино; тоа е неискрена фикција. Не постои институционална одлука, од распределбата на средствата за истражување до дизајнот на наставните програми, од практиките за вработување до управувањето со студентскиот живот, што постои надвор од односите на моќ. Да се повикува неутралноста во овој контекст значи да се направат тие односи невидливи и да се легитимираат одлуките што инаку би требало да се бранат како политички избори.
Како што МекКена Робертс, студентка на Универзитетот Колумбија, јасно го истакнува во впечатливото обвинение за оваа фикција:
Колумбија никогаш не била неутрална институција. Од прогресивното раселување на црнците и латиноамериканците од Западен Харлем од страна на Универзитетот и проширувањето на неговата просторна и економска доминација во соседството, до неговата позната историја на брутално малтретирање на антивоените студентски демонстранти, едно нешто остана јасно: Овој Универзитет никогаш не работел на линија што дава приоритет на интересите на своите студенти, факултет, персонал или пошироката заедница.
Додека дебатата за тоа дали колеџите и универзитетите треба да функционираат како простори на аполитично високо образование продолжува да се вртат, нема ништо во образованието што е аполитично. Тврдењето за институционална неутралност служи на експлицитно идеолошка цел: да ги направи невидливи структурите на моќ што работат и да ги деполитизира длабоко политичките функции на елитните образовни институции како Колумбија.
Критиката на Робертс не е исклучителна; таа е дијагностичка. Нејзиниот аргумент е клучен затоа што го именува она што дискурсот на неутралност се обидува да го избрише: универзитетот не е пасивен набљудувач на моќта, туку активен учесник во нејзината репродукција. Неутралноста не ја суспендира оваа улога; таа ја замаглува, дозволувајќи им на институциите да ги презентираат политички наелектризираните одлуки како да се само административни или процедурални.
Ова е она што го прави сегашното повикување на неутралност толку опасно. Се појавува токму во момент кога авторитарните сили отворено ги таргетираат универзитетитe. Кога политичките лидери како Трамп и Џ.Д. Венс ги претставуваат професорите како непријатели, кога неистомислениците се криминализирани, а кога цели области на студии се предмет на политички надзор и контрола, повикот за неутралност не ја брани академската слобода, туку ја разоружува. Неутралноста, во таков контекст, не е одбивање на политиката; таа е форма на соучесништво. Ова пошироко бришење на моќта создава услови за втор чекор: кризата во високото образование да се прикаже не како политичка контрола одозгора, туку како прекумерна политизација одоздола.
Во оваа позадина, неодамнешните критики за високото образование, особено оние што произлегуваат од влијателни платформи како што е „Хрониката на високото образование“, мора да се разберат и да се адресираат. Кога Лен Гуткин, во својот есеј „Кога професорите се поистоветуваат себеси со револуционери“, инсистира дека „цената на академската автономија отсекогаш била мерка за растојание од вистинската политика“, тој ја репродуцира самата илузија што ја одржува сегашната криза. Со тоа што го толкува политичкиот ангажман како закана за академската слобода, Гуткин не само што погрешно го идентификува проблемот, туку го пренасочува вниманието од многу попоследичната структурна трансформација што го преобликува високото образование. Оваа погрешна дијагноза има последици. Она што Гуткин го превидува е дека кризата во високото образование не произлегува од вишок политички ангажман, туку од долга историја на структурно напуштање и интензивирање на десничарскиот напад. Универзитетите не се „радикализирани“ од страна на факултетот; тие се преобликувани од сили кои се многу попоследични и попринудни. Во текот на изминатите четири децении, високото образование постојано е колонизирано од логиката на капиталот, редефинирајќи го знаењето како стока, студентите како потрошувачи и истражувањето како извор на приходи. Тој е впечатливо рамнодушен кон реалноста дека оваа пазарно водена трансформација сега се спојува со десничарски политички проект кој го замислува универзитетот не како демократска јавна сфера, туку како лабораторија за идеолошка индоктринација, визија отворено промовирана од администрацијата на Трамп. Во овој контекст, повикот за неутралност не ја штити академската слобода; тој ја разоружува, функционирајќи како покритие за самите авторитарни сили кои се стремат да ја стеснат, регулираат и на крајот да ја потиснат критичката мисла.
Како што забележува Вил Банч, „проблемот за приближно три четвртини од американските студенти на јавните универзитети и општинските колеџи е тоа што од таканаречената „Реганова револуција“ од 1980-тите, државната поддршка за високото образование од даноци драстично се намали, за неверојатни 42 проценти“. Во овој контекст, како што тврди Крис Њуфилд, кога јавното финансирање еродира, школарината се зголемува, дополнителната работна сила се шири, а корпоративното управување ги празни демократските обврски, областите што се занимаваат со историјата, расата, нееднаквоста и правдата не стануваат политизирани, туку стануваат видливи. Тие им даваат јазик на условите што неолибералниот универзитет би сакал да ги преформулира како технички, менаџерски или неутрални. Овој поширок пејзаж е клучен затоа што силите што го преобликуваат високото образование не се ограничени на внатрешни спорови околу активизмот; тие се водени од моќни надворешни политички агенди чиј дострел и последици далеку ги надминуваат границите на самиот универзитет.
Притоа, ваквите аргументи даваат интелектуална легитимност на еден длабоко проблематичен проект. Тие не ја отстрануваат политиката од универзитетот; тие помагаат да се замени една форма на политика, вкоренета во критика, несогласување и демократска можност, со друга заснована на контрола, конформизам и полициско работење на мислата. Вистинското прашање, тогаш, не е дали универзитетите се политички, тие отсекогаш биле, туку дали ќе се усогласат со силите што се стремат да го стеснат просторот на критичкото истражување или со оние што инсистираат на негово проширување.
Нападот на крајната десница не е периферен
Позагрижувачки е релативната тишина во статијата во врска со ескалацијата на координиран напад врз високото образование од страна на крајната десница. Универзитетите повеќе не се само критикувани; тие се методично преобликувани преку политика на заплашување и бришење. Институциите се под притисок да се прилагодат или да се соочат со намалување на финансирањето. Книгите се забранети, а историјата се препишува за да се исчисти структурната критика. Иницијативите за различност се демонтираат или криминализираат. Наставниот кадар е надгледуван и јавно оцрнуван. Законодавните тела си ја присвојуваат моќта да утврдат што може, а што не може да се научи за расата, полот, колонијализмот и значењето на демократијата. Дури и студентскиот протест се ре-кодира како неред. Ова не е судир меѓу културите; тоа е борба околу тоа дали високото образование ќе ја одржи и брани демократијата како демократска јавна сфера или ќе биде сведено на инструмент на идеолошка контрола.
Во тој контекст, повиците за „деполитизација“ функционираат помалку како принципиелна критика, а повеќе како форма на повлекување. Кога авторитарните движења се стремат да ги трансформираат универзитетите во инструменти на националистичко создавање митови и граѓанска неписменост, неутралноста станува соучесништво. Апелите за „учење поради самото учење“ звучат шупливо доколку ги игнорираат политичките сили кои што активно се обидуваат да ги укинат условите под кои таквото учење е возможно. Високото образование е важно токму затоа што ветува негување на историска свест, етичко расудување и критичка писменост. Овие капацитети се клучни демократски јавни добра, кои ги опремуваат студентите не само да влезат на пазарите, туку и да ја испитуваат моќта. Уште поважно, тие ги опремуваат студентите со знаењето и вештините што им се потребни за да бидат информирани и активни граѓани, без кои демократијата умира. Кога критичарите се жалат дека високото образование го прифатило застапувањето, тие често го занемаруваат подлабокото прашање: застапување за што? Ако застапувањето за кое станува збор е одбрана на граѓанските права, демократското сеќавање и човечкото достоинство, тогаш да се претстави како контаминација погрешно ја разбира демократската вокација на самото високо образование.
Финансирањето е системско прашање
Високото образование не стана политички експресивно во вакуум. Беше изгладнето. Јавните инвестиции се намалија. Филантропските фондации станаа „SOS линии“. Универзитетите ги делегираа своите мисии на канцеларии за развој и консултанти за брендирање. Под такви услови, приоритетите за грантови неизбежно вршат влијание. Но, решението за концентрираната моќ на финансирање не е да се постави социјалната правда како проблем или да се тврди дека високото образование треба да се ослободи од политиката или од решавањето на социјалните прашања.
Подлабоката принуда во високото образование не е тоа што научниците повремено го прилагодуваат јазикот на политичките прашања. Туку е тоа што цели институции се реорганизирани околу проклетството на неолибералните пазарни метрики, рангирања, генерирање приходи, привлечност на донатори и поврат на инвестициите. Таа трансформација претходи и далеку ги надминува сите промени во приоритетите на фондацијата. Таа ја поткопува улогата на универзитетот како јавно добро и не нуди визија за тоа како да се образуваат студентите.
Ако сме загрижени за интелектуалната независност, мора да се соочиме со корпоратизацијата на универзитетот, експлоатацијата на контингентниот труд на факултетот и финансијализирањето на истражувањето. Во спротивно, критиките за политизацијата стануваат селективни, насочени кон левицата, а ја игнорираат сеопфатната политичка економија што ги управува универзитетите одозгора.
Демократијата е неискажаниот хоризонт
„Она што на крајот ме загрижува во врска со нападот на Гуткин не е тоа што ги доведува во прашање стратегиите за финансирање или ги игнорира ескалирачките напади од страна на крајната десница и режимот на Трамп врз јавниот дискурс, вклучувајќи ги и напорите за ограничување на тоа кои книги можат да се читаат, кои истории можат да се учат и кои вредности можат да се потврдат. Дебатата е здрава. Она што ме загрижува е нормализацијата на идејата дека високото образование треба да се повлече од експлицитниот ангажман со демократијата во момент кога самата демократија е под опсада.
Кога авторитарните сили ги напаѓаат универзитетите како непријатели на нацијата, кога ги користат белите националистички наративи како оружје, кога се обидуваат да го заменат историското пресметување со мит, повикот за воздржаност звучи морничаво како покана за повлекување. Студентите не треба да бидат обучени да го издржат распаѓањето на демократските институции како гледачи. Тие треба да бидат опремени да анализираат, да се спротивставуваат и да ги трансформираат неправедните општествени аранжмани.
Високото образование, а особено хуманистичките науки, не се украсна култура. Тие се јавно сеќавање во акција. Тие се просторите во кои општествата го испитуваат своето минато, замислуваат алтернативи и негуваат граѓанска храброст. Да се сведат на аполитичко размислување во име на враќање на јавната доверба е погрешно разбирање. и кризата и лекот. Прашањето не е дали политиката или социјалната правда влегуваат во училницата, таа е веќе таму, вткаена во секој наставен план, во секоја тишина, во секое барање за неутралност. Вистинското прашање е дали универзитетот ќе ја брани својата улога како центар на критичка мисла и демократска можност, или ќе се покори на двојните сили на пазарниот фундаментализам и обновениот авторитаризам. Ова не е дебата за педагогија, туку е борба за условите на самата агенција: дали образованието ќе ја развие храброста да се прашува, да се сеќава и да се спротивставува, или ќе биде исцрпено во полигон за обука за конформизам, амнезија и послушност. Универзитетот не е засолниште од овие сили, тој е еден од примарните терени на кои се борат против нив, а она што ќе се одлучи таму ќе одекнува далеку надвор од неговите ѕидови, обликувајќи дали демократијата ќе опстои како жив проект или ќе избледи во управувана илузија.
Хенри Гиро
Извор: counterpunch.org
Превод: Мила Макаровска






