Известувачите на ЕП за земјите од Западен Балкан ги презентираа годишните извештаи на ЕК за напредокот

Известувачите на Европскиот парламент за пет земји од Западен Балкан ги презентираа нацрт-резолуциите на годишните извештаи на Европската комисија за напредокот во нивниот европски пат.

Извештаите за Албанија, Босна и Херцеговина, Косово, Република Северна Македонија и Црна Гора беа претставени од известувачите за време на денешната дебата на пленарната сесија на Европскиот парламент во Стразбур. Во дебатата учествуваше и комесарката за проширување на ЕУ, Марта Кос, како и други европратеници кои претставуваат различни политички групи во Европскиот парламент.

Известувачот за Република Северна Македонија, Томас Вајц, рече дека регионот на Западен Балкан бил и продолжува да биде „поле за играње на странски сили“ и потсети на разорните етнички војни што го зафатија регионот во 1990-тите. Вајц нагласи дека постојат две земји кои избегнале масовно насилство, имено водечкиот кандидат за пристапување, Црна Гора, и другата, Северна Македонија, која исто така би можела да биде меѓу водечките земји во процесот на пристапување.

– Да, можеме да кажеме дека земјата не ги спроведе реформите што е можно побрзо, но исто така мора да признаеме дека ние во ЕУ дадовме ветувања што не ги исполнивме – истакна известувачот.

Тој нагласи дека земјите, вклучително и Северна Македонија, имаат волја да ги спроведат потребните реформи и дека ова треба да се награди, на пример преку делумна интеграција на пазарот, делумна интеграција во однос на роамингот, преку Единствената европска платежна зона, со цел да се одржи мотивацијата.

Вајц нагласи дека пристапувањето на земјите од Западен Балкан носи безбедносна и економска вредност за Европската Унија, како и голем број други придобивки. Тој рече дека по Црна Гора и Албанија, Северна Македонија би можела да биде следната земја што ќе се приклучи на ЕУ.

– Пораката е многу јасна – Црна Гора останува фаворит меѓу земјите кандидати за членство во ЕУ, ова е важно достигнување и значи дека пристапувањето е остварлива цел – изјави известувачот за Црна Гора, Марјан Шарец, пред европратениците.

Тој појасни дека ова не е само техничка, туку и политичка проценка за тоа каде се наоѓа земјата и што сè уште треба да направи во иднина. Тој нагласи дека завршувањето на преговорите за пристапување до крајот на 2026 година е „амбициозна, но остварлива цел“.

– Подобрувањето на владеењето на правото, борбата против корупцијата и организираниот криминал ќе играат клучна улога во понатамошниот процес на пристапување. Овој процес секогаш мора да стои над политичката поларизација и интереси – нагласи известувачот.

Тој, исто така, ја истакна евроатлантската ориентација на земјата, која е исто така членка на НАТО, и додаде дека од денешна перспектива, пристапувањето претставува и „стратешка инвестиција во нашата стабилност и отпорност“.

Шарец потсети дека со затворањето на уште две преговарачки поглавја вчера, направен е важен чекор, бидејќи 16 од вкупно 33 поглавја веќе се затворени, а ако продолжи ова темпо, Црна Гора има големи шанси да стане следната членка на ЕУ.

Андреас Шидер, известувачот за Албанија, рече дека земјата сега е „со една нога во Европската Унија“.

– Посебно е што над 90 проценти од населението го поддржува членството во ЕУ и голем дел од политичките сили се обединети околу овој европски проект. Затоа целта за завршување на преговорите за членство до крајот на 2027 година повеќе не изгледа како сон, туку како реална можност – истакна Шидер.

Според него, членството во ЕУ не треба да биде само технички процес, туку треба да го подобри секојдневниот живот на луѓето и да има директно влијание врз нивниот живот, и затоа се потребни силен општествен модел, развој на синдикати и ефикасна заштита на работниците.

– Не се клучни само новите закони, туку и нивното доследно спроведување. Затоа го поздравуваме, на пример, усвојувањето на важни закони и мерки против корупцијата за подобра заштита на луѓето кои пријавуваат неправилности. Друго важно и моментално многу дискутирано прашање во Албанија е одржливиот развој на туризмот – истакна известувачот за Албанија.

Известувачот за пристапувањето на Косово, Рихо Терас, истакна дека проширувањето на Европската Унија е единствениот ефикасен начин за зајакнување на безбедносната зона во Европа.

– Проширувањето има многу димензии. Прво, секако, подготвеноста на земјите што сакаат да се приклучат кон Европската Унија и потребните реформи што треба да ги направат за тоа – истакна тој.

– Второ, воведувањето на европскиот начин на живот и безбедносната зона, за да не мораме во иднина да зборуваме за „сиви зони“ и можни места преку кои авторитарните режими можат да ги туркаат своите интереси. Како известувач на Европскиот парламент за Косово, за мене е многу важно Косово да добие статус на кандидат. Од најголема важност е Косово да продолжи по својот европски пат и да се одржи високата јавна поддршка за европската интеграција – додаде тој.

Терас нагласи дека минатата година беше политички исклучително тешка за Косово, со три парламентарни и локални избори одржани за нешто повеќе од една година.

– Иако ова е јасен знак за функционална демократија во Косово, очигледно е тешко да се врши законодавна и извршна власт под таков постојан предизборен режим. Европскиот парламент во својот извештај истакна дека и покрај тешката политичка ситуација, постигнат е напредок по неколку важни прашања – истакна и известувачот за Косово.

Ондреј Колар, известувачот на ЕП за Босна и Херцеговина, нагласи дека извештајот за Босна бил можеби најтежок за подготовка – од една страна поради турбулентното минато и сложената структура на државата, но и поради проблемите со кои се соочува земјата на својот европски пат.

– Извештајот ги допира главните проблеми, или поточно се обидува да ги сумира главните проблеми со кои се соочува земјата – било да се тоа бавните реформи, ранливоста на надворешен притисок, зависноста од податоци и систем за кој мислам дека е малку застарен, неможноста на водечките политичари да најдат заедничка линија, пристап и изводливи решенија, тенденцијата да се отуѓат некои локални патриоти, ставот кон животната средина, кон енергетската безбедност. Искрено кажано, судскиот систем е многу слаб, реформите напредуваат бавно, слободата на медиумите е на многу ниско ниво, а граѓанското општество едвај преживува – сумираше Колар.

– Верувам, и сигурен сум, дека го делиме ова убедување дека иднината на Босна и Херцеговина е во Европската Унија и речиси сум сигурен дека се согласуваме по ова прашање и дека имаме желба да ѝ помогнеме на земјата и на нејзиниот народ на патот кон Унијата – истакна тој, додавајќи дека, на крајот на краиштата, босанските политичари се оние кои мора да „ја завршат работата“.

Време е да се интегрираат земјите од Западен Балкан во ЕУ со цел некако да се исправат грешките направени во минатото, кога околностите беа поинакви, изјави комесарката за проширување на ЕУ, Марта Кос.

Таа истакна дека сите овие земји – не само во Западен Балкан, туку и Украина и Молдавија – се под хибридни закани.

– Колку повеќе успеваме во процесот на проширување, толку повеќе напади има (…) Ако не успееме да ги интегрираме, ако не им помогнеме да се спротивстават на непријателските дејствија што се обидуваат да ги оддалечат од европскиот пат, други ќе дојдат и ќе ги искористат како оружје против нас – истакна таа.

Во врска со процесот на интеграција, Кос нагласи дека „она што е сигурно е дека нема кратенки, тој се базира на заслуги и ние работиме на постепена интеграција“ во различни области. Таа додаде дека на ЕК ѝ е даден мандат да преговара за бесплатен роаминг за земјите од Западен Балкан и дека се надева дека тоа ќе се случи наскоро.

Во денешната дебата учествуваа и европратеници, претставници на различни политички групи во ЕП. јт/